فراز و فرود های القاعده پس از ظهور داعش
9 سال از کشته شدن اسامه بن لادن رهبر پیشین القاعده می گذرد، او در اوج قدرت کشته شد، قبل از این که داعش کانون توجه قرار بگیرد و به رقیب اصلی القاعده تبدیل شود. ایمن الظواهری رهبر کنونی القاعده نتوانسته است طی 9 سال گذشته القاعده را همگام با پیشرفت ها و تحولات جهانی گسترش دهد.
تاریخ انتشار : 1399/2/20
منبع : ترجمه اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

اگرچه این گروه شاخه های جدیدی را در قاره های هند و آسیا و برخی از کشورهای آفریقایی تاسیس کرده، در مقابل، بسیاری از شاخه ها در برخی از مناطق به نفع داعش از بین رفت. با وجود این خسارات، القاعده توانست تعدادی از مناطق نفوذ خود را، بر خلاف داعش حفظ کند. در این یادداشت بر آنیم تا تحولات 9 ساله اخیر القاعده را بررسی نماییم.
در حال حاضر برجسته ترین شاخه های القاعده به شرح زیر است:
القاعده در مغرب اسلامی: این شاخه ای است که در سال 2006 اعلام موجودیت کرد و بعدها به سواحل و غرب آفریقا منتقل شد.
القاعده در شبه جزیره عربستان: این شاخه در سال 2009 و با ادغام تروریست های محلی با تروریست های بین المللی در یمن و عربستان سعودی اعلام موجودیت کرد.
القاعده در شبه قاره هند: این شاخه از سال 2014 در پاکستان، هند، میانمار و بنگلادش فعال است.
گروه موسوم به "جماعة نصرت الاسلام و المسلمین" : این گروه وابسته به القاعده است که با بسیاری از گروه های شبه نظامی در مالی و غرب آفریقا تشکیل شده است.
الشباب المجاهدین: در سومالی و آفریقای شرقی فعال است و در سال 2012 با القاعده بیعت کرد.
براساس مطالعه ای که توسط مرکز راند آمریکا با عنوان "القاعده پس از نه سال" تهیه شده است:
القاعده از سال 2012 یعنی با ظهور داعش و ابوبکر البغدادی، بسیاری از مناطق تحت نفوذ خود را از دست داد. از همان سال، وی وارد رویارویی مستقیم با ایمن الظواهری شد و او را به چالش كشید. از اجرای دستورات او امتناع می ورزید و بارها تلاش کرد تا القاعده را در سوریه از بین ببرد. "داعش" توانست با عقب نشینی القاعده، در سال 2014 رسما اعلام موجودیت کند، از جمله دلایلی که به البغدادی در آن کمک کرد، موفقیت عناصر وی در عراق و سوریه بود.
به ویژه این که این موفقیت ها هزاران نفر را تحت تأثیر ایده های این گروه تروریستی از کشورهای مختلف جهان قرار داد و این اتفاق در ابتدای قرن میلادی هنگامی که هزاران داوطلب به شاخه های مختلف القاعده پیوستند، برای این گروه اتفاق افتاد.
کسانی با داعش بیعت کردند که پیشتر با القاعده بیعت کرده بودند. داعش این امکان را یافت تا شاخه های خود را در مناطق تحت نفوذ بن لادن و القاعده تأسیس کند. در مصر، گروه "جماعت انصار بیت المقدس" وابسته به داعش جایگزین " ولاية سینا" وابسته به القاعده گشت. در لیبی بیش از یک شاخه اعلام موجودیت کرد.
در تونس شاخه داعش با نام"جند الخلافه" جایگزین گروهک عقبه بن نافع وابسته به القاعده شد و در الجزایر نیز با همین نام گروهکی وابسته به داعش شکل گرفت. در کشورهای ساحل آفریقا، شاخه دیگری از "داعش" ظهور کرد که رقیب جدی القاعده در آفریقا با نام" جماعة نصره الاسلام و المسلمین" می باشد.
بنابر مطالعات موسسه آمریکایی راند: در ازای ضرر و زیان قابل توجهی که برای القاعده رخ داد، القاعده موفق شد در برخی مناطق رشد کرده و آن را حفظ کند، مثلا شاخه القاعده در شرق آفریقا، با نام شباب المجاهدین، به فعالیت‌های خود ادامه دهد و حتی اقدامات تروریستی خود را در سومالی تشدید نماید.
کنیا در آفریقا که یکی از ضد تروریست ترین کشورهای آفریقایی به حساب می آید، "عناصر القاعده " موفق به انجام یک سری حملات تروریستی بزرگ و هولناک علیه این کشور شدند. براساس مطالعه‌ای که مرکز مطالعات و تحقیقات" ابعاد" انجام داده، یمن یکی از کشورهایی است که بر خلاف داعش، القاعده به طور فزاینده ای آنجا حضور دارد. القاعدة در یمن در استان های شبوه، حضرموت، ابین و بیضاء به شدت در حال فعالیت و جذب نیروست.

موارد مرتبط
تکنیک های رسانه ای داعش
داعش، دولت ایدئولوژیست یا دولت اسلامی؟
سریال تکراری آمریکا در فراری دادن داعشی‌ها
ارسال نظر