داعش در لبنان؛ نفوذی که به شکست انجامید و محاسبه هايی که درست نبود
بزرگ ترین کشور عربی منطقه که داعش می تواند در آن نفوذ کند و آن را هدف عمليات تروریستی اش قرار دهد، لبنان است؛ زیرا مرزهای استراتژیک با سوریه دارد.
تاریخ انتشار : 1397/10/17
منبع : اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

داعش از ابتدای پيدايش در سال 2014 در صدد بود تا جای پایی در کشورهای عربی بيابد و این پیام را به دنیا بدهد که توانسته در بیش از یک منطقه جغرافیایی نفوذ و گسترش يابد. بزرگ ترین کشور عربی منطقه که داعش می تواند در آن نفوذ کند و آن را هدف عمليات تروریستی اش قرار دهد، لبنان است؛ زیرا مرزهای استراتژیک با سوریه دارد. عناصر داعشی از طریق این مرزها توانستند در این کشور نفوذ کنند و در کلیساها، بازارها و مراکز تجمع لبنانی ها حملات تروریستی انجام دهند.

اخیرا تمایل داعش برای سیطره کامل بر شمال لبنان و مناطق هم مرز با سوریه بيشتر شده است. داعش از یک سو در تلاش است تا این منطقه مهم را به اشغال خود درآورد؛ زیرا استراتژی جدیدی در پيش گرفته که بار دیگر آن را به صحنه بازمی گرداند؛ مانند حضوری که پیش از این داشت. از سوی دیگر قصد دارد تا با استفاده از این منطقه، برای عناصر فراری خود پناهگاهی نزدیک و ایمن ایجاد کند. این عناصر از جهنم حملاتی که ارتش ملی سوریه برای آنان درست می کنند، به لبنان می گریزند و داعش در تلاش است تا هر چه را می تواند، نجات دهد تا شاید بتواند بخشی از خسارت های سنگین انسانی، مادی و روحی خود را جبران کند.

آغاز ورود داعش به لبنان

در پاییز 2014 یعنی همان سالی که داعش در عراق اعلام موجودیت کرد، شبکه BBC گزارشی طولانی را پخش کرد که در آن، «ابوبکر البغدادی» سرکرده داعش، فردی موسوم به «عبدالسلام الأردنی» را به عنوان سرکرده داعش در لبنان منصوب کرد. به محض اعلام این خبر، عناصر داعشی روز پنج  شنبه 7 سپتامبر 2014 نخستین عملیات تروریستی خود را انجام دادند و ایست  وبازرسی ارتش لبنان را در مرزهای این کشور با سوریه هدف قرار دادند. در پی این حمله، 8 تن از نیروهای ارتش جان باختند. وزارت دفاع لبنان روز جمعه 8 سپتامبر 2014 پیکر آنان را تشییع کرد.

نقشه حضور داعش در لبنان

در اواسط سال 2015 وزارت کشور لبنان بیانیه ای رسمی صادر کرد و هرگونه حضور سازمان  یافته داعش در این کشور یا اشغال مناطق مشخصی از آن را تکذیب کرد؛ ولی در همین بیانیه تأکید کرد: تعداد انگشت  شماری از عناصر این تشکیلات در مناطق شمالی لبنان، به  ویژه منطقه «عکار» (یکی از استان هایی که در مرز لبنان و سوریه واقع شده) حضور دارند.

در ماه مه 2016 «نهاد المشنوق» وزیر کشور لبنان تصریح کرد: داعش در سال 2014 توانست مجموعه ای متشکل از هسته های خفته را در منطقه عکار تأسیس کند. این عناصر از طریق مرزهای سوریه نفوذ کردند و سلاح، ادوات جنگی و جیره غذایی نیز به همراه داشتند.

بر اساس این اطلاعات، روزنامه لبنانی «النهار» در سال 2016 با استناد به گزارش ها و بیانیه های وزارت کشور، در گزارشی مطبوعاتی اعلام کرد: داعش در مرزهای شمال  شرقی لبنان نیز حضور دارد و به «رأس بعلبک» (یکی از روستاهای لبنان از توابع استان بعلبک) و شهر «قاره» سوریه که تحت سیطره ارتش لبنان قرار دارد، بسیار نزدیک شده است. همچنین در این گزارش آمده است که داعش مناطق جغرافیایی صعب  العبور در لبنان را نیز اشغال کرده است.

روزنامه النهار در صفحاتی که به گزارش «حضور داعش در لبنان» اختصاص داد، تشریح کرد که عناصر داعشی در سال 2016 موفق شدند «جبهة  النصرة» (نام سابق هیئت تحریرالشام و یک گروه سوری مسلح است که در شمال این کشور حضور دارد) را از تپه های «عرسال» در مرزهای سوریه و لبنان بیرون برانند. همچنین عناصر این تشکیلات تونل های موجود در تپه های عرسال را به کنترل خود درآوردند.

از سوی دیگر، «هیثم ابوسعید» سفیر لبنان، کمیسر خاورمیانه ای حقوق بشر و دبیرکل سازمان امنیت و اطلاعات اروپا در 23 ژوئیه 2017 اعلام کرد: گزارش و آمارهایی که وب سایتی موسوم به «شفقنا» وابسته به «آژانش خبرگزاری «شیعه» منتشر کرد، نشان می دهد که نزدیک به 5000 عنصر وابسته به داعش در لبنان حضور دارند که بیشترشان در شمال و تعداد اندکی در جنوب این کشور مستقرند ... بیشتر داعشی های حاضر در لبنان، لبنانی نیستند و تابعیت فرانسوی و بلژیکی دارند. این افراد به دلیل جرایم تروریستی ، از زادگاهشان رانده شده  و به لبنان آمدند.

داعش در لبنان؛ هسته های خفته و «گرگ های تنها»

«فادی عاکوم» روزنامه نگار و کارشناس امور تروریسم درباره حضور داعش در لبنان می گوید: لبنان نیز همانند دیگر کشورهایی که تفکر داعش در آنان رواج یافت، این تفکر را تجربه کرد. در این راستا از یک سو رسانه های وابسته به تشکیلات تروریستی نقش ایفا کردند و از سوی دیگر گروهی از علمای دین به ترویج تفکر افراطی پرداختند. برخی از سیاستمداران نيز از ابتدا بر طبل جنگ با سوریه می کوبیدند.

عاکوم تأکید کرد: حوادث سوریه به انتقال تفکرات افراط  گرایانه به لبنان کمک کرد؛ زیرا رفت  وآمد از سوریه به لبنان و بالعکس آسان است. این امر پیوندی محکم میان داعشی های سوریه و افراط  گرایان لبنانی برقرار می سازد ... داعش در لبنان، ابتدا طرفدارانی نداشت و بيشتر افرادی که تفکر افراطی داشتند، به القاعده وابسته بودند که پس از اعلام موجودیت در سوریه، به «هیئت احرارالشام» معروف شد. آنان اخیرا به داعش پیوستند؛ یعنی پس از تغییر و تحول در تفکرات افراط  گرایان و موضعی که در مورد جنگ سوریه وجود داشت.

عاکوم تصریح کرد: داعشی های لبنان اکنون تابعیت لبنانی، سوری و فلسطینی دارند؛ زیرا اردوگاه های فلسطینی به  ویژه اردوگاه «عین الحلوة» بخشی از منطقه ای است که تروریست ها یا افراد تحت پیگرد دستگاه امنیت لبنان به آن جا پناه می برند ... نزدیک ترین توصیف برای داعشی   های لبنان، در واقع هسته های خفته یا «گرگ های تنها»[1] می باشد. سازمان های تروریستی در سطح جهان نیز همین رویه را دنبال می کنند. این رویه به دلیل کنترل شدیدی است که از سوی دستگاه های امنیتی اعمال می شود و  «گرگ های تنها» يا «هسته های خفته» تنها راهی است که برای تروریست ها (با گرایش   های مختلف) زمینه فعالیت و جذب پول را ايجاد می کند تا برنامه تروریستی خود را عملی کنند.

عاکوم معتقد است: برای نابودی تروریسم داعش در لبنان، باید دستگاه های امنیتی این کشور با همتایان منطقه ای خود برای نابودی هرگونه خطر تروریستی همکاری کنند. این دستگاه ها باید با مبادله فهرست های سیاه، افرادی که با تروریست ها همکاری دارند را تحت پیگرد قرار  دهند. ولی برنامه فعلی برای مبارزه با تروریسم در لبنان عملی به نظر نمی رسد؛ زیرا خط قرمزهای امنیتی و مناطقی وجود دارد که دستگاه امنیتی لبنان نمی تواند به آنها وارد شود و افراد مورد نظر بازداشت کند.

ارتش لبنان و جنگ با داعش

«هشام نجار» پژوهشگر متخصص در امور گروه های اسلام  گرا و جنبش های مسلح، با نظر عاکوم موافق است و می گوید: داعشی های لبنان در قالب هسته ها و سازمان در لبنان حضور دارند. آنها در گذشته بسیاری از مناطق لبنان را پناهگاهی امن برای این تشکیلات یافتند که به آنان این امکان را می دهد تا در درگیری ها و جنگ های اصلی خود در عراق و سوریه قدرت مانور بیشتری داشته باشند. عناصر این تشکیلات در بیشتر مناطق سنی   نشین شمال، استان «بِقاع»، اردوگاه  های فلسطینی و اردوگاه های آوارگان سوری حضور دارند.

النجار افزود: ارتش لبنان در سال های گذشته، با مبارزه مستقیمی که با داعش داشته، توانسته است نیروی های فعال این تشکیلات در لبنان را نابود کند. از سوی دیگر، در متلاشی کردن طرح  های تروریستی در شمال لبنان موفق بوده است. ارتش توانسته تلاش های داعش برای تبديل لبنان به عرصه ای برای تسویه  حساب این تشکیلات با دیگر گروه  های تروریستی را خنثی کند.

 

  1. در واژه‌نامه تروریسم، «گرگ تنها» به شخصی گفته می‌شود که به تنهایی و بدون این‌که با گروهی ارتباط سازمانی داشته باشد یا از آن کمکی دریافت کند، در حمایت از آن گروه، جنبش یا عقیده، دست به اعمال خشونت‌آمیز و تروريستی می‌زند. از آن‌جا که گرگ‌های تنها با گروه‌های تروریستی ارتباط مشخصی ندارند و به تنهایی عمل می‌‌کنند، شناسایی آن‌ها برای نیروهای امنیتی دشوار است.
موارد مرتبط
جهانبینی جغرافیایی سلفیت جهادی و آیندهی ژئوپولیتیک غرب آسیا؛ با تاکید بر تحولات عراق و سوریه
حواشی جالبی از خاطرات زنی تنها میان داعشی‌ها
درعا؛ اولین سنگر فتنه در سوریه / با نگاهی به کتاب «جنگ کثیف» - 3
ارسال نظر