النصره، بازی قطر و ترکیه و آینده امارت جولانی
ائتلاف اخوانی ترکیه و قطر در رابطه با شرایط منطقه‌ای، از سال‌ها پیش اثرگذاری خود در مسائل سوریه را نشان داده بود، اما قطر پس از پشت سر گذاشتن ماه‌های بحرانی در رابطه با امارات و سعودی، حالا فرصت یافته تا در نگاه منطقه‌ای خود نیز تجدیدنظر کند.
تاریخ انتشار : 1397/11/23
منبع : کانال اخبار سوریه ,

چند ماه پس از انهدام گروهک نورالدین الزنکی توسط جبهه النصره در ریف غربی حلب و فرار عناصر باقیمانده آن به سمت شمال غرب سوریه و منطقه اشغالی عفرین، موارد متعددی از چگونگی این رویداد و چرایی این اتفاق در حال به دست آمدن است که نشان از یک برنامه‌ریزی دقیق برای آینده این مناطق دارد. در همه این موارد، می‌توان دست‌های سازمان اطلاعات ترکیه را به عینه دید و از سوی دیگر، نمی‌توان بی‌خیال طرف قطری شد که از چند ماه پیش سعی کرده تا بار دیگر حضوری موثر در میان گروهک‌های تروریستی داشته باشد. قطری‌ها که سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری در سوریه را بر باد رفته می‌بینند، حالا می‌خواهند پای مال‌شان را بگیرند تا شاید چیزی در آینده دستگیرشان شود. در این ماجرا، مثلث قطری، ترکی و القاعده به‌صورت کاملا هماهنگ با هم عمل کرده، پیش رفته که تا به امروز رسیده‌اند.

شاید پیش از این در مورد سیاست و تفکر گروه‌های تروریستی وابسته به تفکر وهابی و القاعده نوشته باشم، اما بد نیست در این مورد یک بار دیگر هم یادآوری کنم که سیاست و نگاه آنها در مورد تحولات چگونه است. اگر یادتان به داعش باشد، این گروهک در بدترین شرایط نیز در حال پیشروی بود، شعاری داشته به این مضمون که «دوله الاسلامیه باقیه و تتمدد» یعنی دولت اسلامی باقی می‌ماند و گسترش می‌یابد. دو عامل مهم در پایداری داعش و دادن انگیزه لازم به هزاران نفر از کسانی که تفکر جهادی و اسلامی داشتند برای پیوستن به این گروهک، نقش داشت. نخست پیشروی در مناطق جدید و دوم نیز تمکن مالی. هر دوی این مسائل دست به دست هم داده بودند تا این گروهک بتواند از طریق بخش رسانه‌ای و بازوی تبلیغاتی خود، هزاران نفر را جذب و آنها را در خاکریزهای طمع و حرص ابوبکر البغدادی و بعثی‌ها خاک کنند.

حالا این اتفاق دقیقا برای جبهه النصره در حال روی دادن است. همه می‌دانند که جبهه النصره از بطن داعش به وجود آمد، اولی با ایمن الظواهری بیعت کرد و بخش رسمی داعش شد، دومی به بیعت با البغدادی بسنده کرد و از القاعده رسمی جدا شد. شرایط، اقلیم و روندهای حاکم بر مناطق تحت اشغال جبهه النصره باعث شد تا به مروز زمان اندکی توحش وهابی را کنار گذاشته و برای تبدیل شدن به یک گروهک معتدل (بنا به توصیه سازمان امنیت ترکیه) قدم‌های متعددی را بردارد، هر چند کسی این مسائل را قبول نخواهد کرد. با این حال، سرکرده جبهه النصره در طول ماه‌های گذشته دارای مشکلات عدیده‌ای بود، اما دو مشکل عمده و اصلی در چارچوب همان سیاست و رفتار از پیش ذکرشده برای بقا بود که در مورد داعش برشمردیم. جولانی نه می‌توانست با تصرف مناطق جدید روح جهادی را در تروریست‌هایش زنده نگه دارد و نه مکنت مالی داشت که بتواند جهادیست‌های خارجی را قانع و راضی نگه دارد.

با این حال، دو اتفاق بسیار مهم روی داد که باعث شد تا جولانی یک بار دیگر در نظرگاه خود به آینده امیدوار شود. ائتلاف اخوانی ترکیه و قطر در رابطه با شرایط منطقه‌ای، از سال‌ها پیش اثرگذاری خود در مسائل سوریه را نشان داده بود، اما قطر پس از پشت سر گذاشتن ماه‌های بحرانی در رابطه با امارات و سعودی، حالا فرصت یافته تا در نگاه منطقه‌ای خود نیز تجدیدنظر کند. این کشور از ماه‌ها پیش، تقریبا از تابستان سال 1397 حضور مجدد خود در سوریه را احیا کرده و در همکاری نزدیک با سازمان اطلاعات مرکزی ترکیه، در حال انجام برخی اقدامات ویژه است که اگر شد در پست‌ها و موارد آینده به آن اشاره خواهیم کرد، اما عجالتا باید گفت که قطری‌ها با ورود خود یکی از مشکلات اصلی و عدیده النصره را حل و فصل کرده‌اند.

گزارش‌های منتشر شده حکایت از آن دارد که دوحه، ده‌ها میلیون دلار در اختیار تروریست‌های جبهه النصره قرار داده تا این گروهک بتواند با تقویت بنیه خود، برای آینده نقش‌آفرینی کند. اینکه دوحه با علم به اینکه دیر یا زود جبهه النصره نابود خواهد شد اما چه نیازی به آنها در آینده دارد، اینجا قابل گفتن نیست، فقط باید این را مورد اشاره قرار بدهم که قطری‌ها به همراه ترکیه سرمایه‌گذاری عمیق و گسترده‌ای در ادلب کرده و می‌دانند که میوه آن را در سوریه نخواهند چید. با رسیدن دلارهای قطری، جبهه النصره بار دیگر جان گرفت و جولانی از مهرماه سال جاری تلاش کرد تا ضمن سازماندهی گروه‌های جدید جهادی، خود را بر مرحله بعد آماده کند. این دلارها البته در درگیری با گروهک تروریستی نور الدین الزنکی هم به کار رفت، جایی که به شکل بسیار عجیبی که برای برخی‌ها هنوز هم قابل هضم نیست، چرا این گروهک به این سادگی و آسانی، صرفا در طول چند روز شبرازه‌اش از هم پاشید و نابود شد.

از قرار معلوم، گروهک تروریستی نورالدین الزنکی ارتباطات بسیا مخفیانه و سری را با سازمان اطلاعات سوریه تدارک دیده بود و قرار شده بود تا در حمله آینده ارتش سوریه به غرب حلب یا هر حادثه دیگری در آینده، این گروهک که آینده را تاریک و غیرقابل تصور برای خودش می‌دید، جان‌پناهی داشته باشد. این ارتباطات به هر طریق توسط ترک‌ها رصد می‌شود و به همین دلیل تصمیم به نابودی آن می‌گیرند. گزینه اصلی برای نابودی این گروهک، جبهه النصره است که دست بلندی در طول سال‌های گذشته برای از بین بردن دیگر گروهک‌ها داشته و کارنامه خوبی دارد. جبهه النصره به دلایل گوناگون این پیشنهاد را می‌پذیرد، در واقع، جولانی باورش نمی‌شد که در سایه حضور 12 مرکز دیده‌بانی و نظارت ترک‌ها در ادلب و همچنین توافق آستانه نیروهایش اجازه تحرک داشته باشند. النصره از این رویداد بسیار نصیبش می‌شد و بنابراین خیلی زود وارد عمل شد.

پیش از آنکه به اصل مساله الزنکی بپردازم، باید به دستاوردهای النصره در اشغال مناطق تحت اشغال النصره در غرب حلب اشاره کنم. این گروهک از سال‌ها پیش دنبال این بود که ریف غربی حلب را به ادلب به‌عنوان مرکز اصلی حضور خود وصل کند. در صورت اتصال این مناطق به ادلب، نقل و انتقال نیرو و تجهیزات راحت‌تر شده و در آینده آنها بهتر می‌توانند به حومه حلب حمله کنند. ضمن اینکه، بسیاری از راه‌های مهم و اصلی که به عفرین و از آنجا به ترکیه متصل می‌شود از مناطق تحت اشغال الزنکی می‌گذشت، النصره با اشغال این راه‌ها می‌توانست به درآمدهای بیشتری برسد. دیگر آنکه، با گسترده شدن سرزمینی النصره، آنها با خیال راحت‌تر به نبرد با ارتش سوریه می‌پرداختند و با فرار اعضا و خانواده الزنکی، هزاران نفر از تروریست‌های خارجی تازه جذب شده را در منازل آنها سکونت می‌دادند. در این میان، با افزایش مناطق تحت کنترل و گرفتن مالیات، درآمد پایداری نصیب النصره می‌شد.

بر اساس آنچه هفته‌های گذشته برخی از اعضای گروهک نورالدین الزنکی فاش کرده‌ و گفته بودند که به آنها از داخل خیانت شده، دنبال سرنخ اصلی این ماجرا باید رفت، جایی که دلارهای قطری وارد ادلب شده و النصره با پخش سخاوتمندانه آنها میان سرکرده‌های الزنکی برخی از آنها را خرید و برای روز مبادا نگه داشت. در ادامه، بهانه لازم برای شروع جنگ هم توسط همین عوامل تدارک دیده شد تا به این ترتیب در ظرف کمتر از یک هفته طومار گروهک تروریستی نورالدین الزنکی پیچیده شود. گفته می‌شود در پاسخ به تماس‌های مکرر برخی از فرماندهان الزنکی با فرماندهان و مسوولان ترکیه‌ای، آنها سکوت کرده و حاضر به سخن گفتن در این مورد نشده‌اند. با فرار اعضای الزنکی به عفرین، جبهه النصره بر صدها کیلومتر مربع از مناطق غرب حلب و شهرهای مهم دارعزه و الاتارب کنترل پیدا کرد تا زمینه برای شروع مرحله بعد آماده شود.

به گزارش کانال اخبار سوریه، حالا بخش‌های بزرگی از استان ادلب و بخشی از غرب حلب و همچنین بخش‌ کوچکی از استان لاذقیه در اشغال جبهه النصره است. النصره که به وجود آورده «حکومه الانقاذ» یا همان دولت نجات است، توانسته در قالب این دولت سایه خود را این مناطق افزایش دهد، اما هدف اصلی الجولانی تشکیل دولت نیست، چرا که او پس از رسیدن پول و گسترش قلمرو، برای راضی کردن جهادی‌هایی که 80درصد از سازمان رزم القاعده در سوریه را تشکیل می‌دهند، باید فکر تازه‌ای کند. او می‌داند که تا الان هم سران آنکارا وقت بسیاری برای او و دار و دسته‌اش از روس‌ها و دولت سوریه خریده‌اند و هشدار و خطر 2018 به هر شکل ممکن از سرش رفع شده، اما دیر یا زود باید وارد یک درگیری سنگین و همه‌جانبه با ارتش سوریه و متحدین شود، چرا که النصره به‌عنوان شاخه رسمی القاعده، یک سازمان تروریستی بین‌المللی است و در آینده سیاسی سوریه هم جایگاهی ندارد.

«امارت اسلامی» که چیزی شبیه «دولت اسلامی» البغدادی در مناطق وسیعی از خاک عراق و سوریه بود، عنوانی است که جولانی برای آینده ادلب و سایر مناطق پیش‌بینی کرده است. او، در طول هفته‌های گذشته با صدور دستورات مختلف گروهی از شرعی‌های تند و تیز وابسته به القاعده مانند ابویقظان المصری را مجبور به سکوت کرده و گروهی را هم به صورت محترمانه در حصر خانگی قرار داده تا از اظهارنظر خودداری کنند. بر اساس سفارش ترک‌ها و همچنین قطری‌ها، النصره باید در شرایط فعلی چهره‌ای متمدنانه از خود نشان دهد و از رفتارهای وحشیانه خودداری کند، این گروهک در حالی ماهیانه بیش از 10 میلیون دلار از قطری‌ها دریافت می‌کند که خود را برای مرحله بعدی که ناشی از توافقات آنکارا-دوحه است، آماده کرده و در خلال آن ما شاهد اتفاقات جدیدی خواهیم بود.

موارد مرتبط
روایت زن تاجیک که از چنگال داعش به تاجیکستان بازگشت
امارات بزرگترین حامی جنگ‌های منطقه‌‌ای؛ از کمک تسلیحاتی و آموزشی تا حمایت از شورش و کودتا
کُردهای سوریه چگونه به اینجا رسیدند؟
ارسال نظر