«ایمن الظواهری»: سرکرده «القاعده» از ۱۸ سال پیش در کجا مخفی شده است؟
وجه مشترک «ایمن الظواهری» سرکرده تشکیلات «القاعده» با «ابوبکر البغدادی» سرکرده «داعش» آن است که در گروه قاتلان و مفسدان، خباثت این دو از همه بیشتر است. از سوی دیگر، این دو بیش از سایرین تحت پیگرد قرار دارند؛ به گونه ای که آمریکا برای سر آنان مبلغ ۲۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده است.
تاریخ انتشار : 1398/3/5
منبع : ترجمه اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

در حالی که نسبت به «البغدادی» این عنصر وحشی عراقی پیش بینی بسیاری صورت گرفته است؛ ولی نسبت به سرکرده «القاعده» اطلاعات چندانی در دست نیست. بر اساس گزارشی که «هالی مکای» گزارشگر شبکه «فاکس نیوز» تهیه کرد، وی علی رغم جایزه بزرگی که بلافاصله پس از حملات ۱۱ سپتامبر اعلام شد موفق به فرار گشت.

«ریتا کاتز» مدیر اجرایی «مؤسسه جستجوی سازمان های تروریستی بین المللی/ سایت» می گوید: «الظواهری» یکی از کسانی است که در حملات ۱۱ سپتامبر دست داشته است و همانند دیگر دسیسه چینان همیشه از سوی ایالات متحده تحت پیگرد قرار داشته است».

مسئول گروه اطلاعاتی ای که فعالیت های تشکل های تروریستی را رصد می کند افزود: ««الظواهری» خود را به عنوان جایگزینی با درایت تر نسبت به «البغدادی» و «داعش» می-داند؛ او البغدادی را انسانی ساده لوح و مسئولیت ناپذیر توصیف می کند».

«الظواهری» فراری کیست؟

یگان نیروهای ویژه وابسته به نیروی دریایی آمریکا، در سال ۲۰۱۱ «اسامه بن لادن» مغز متفکر تشکیلات «القاعده» را در شهر «ابوت آباد» پاکستان به قتل رساند. پس از آن «الظواهری» ۶۷ ساله و مصری تبار به عنوان سرکرده «القاعده» زمام امور را به دست گرفت.

وی (الظواهری) لیستی طولانی از اسامی مستعار برای خود انتخاب کرده است، مانند: ابو محمد، الطبیب، المعلم، عبد القادر عبدالعزیز عبد المعز، دکتر، ابو فاطمه، عبد المعز، نور، استاد و ایمن الظواهری.

این چشم پزشک سالخورده که عمامه ای سفید می پوشد، زندگی خود را به عنوان یکی از اعضای نوجوان جماعت «اخوان» آغاز کرد و پیش از ورود به دانشکده پزشکی، سلول مخفی زیرزمینی اش را به روی کار آوردن «دولت اسلامی» موسوم به «جهاد اسلامی مصر» اختصاص داد.

«الظواهری» در اوایل دهه ۳۰ زندگی خود، پس از سفری دینی به کشور عربستان سعودی در سال ۱۹۸۵، به ارتقای خود در صفوف تروریست ها ادامه داد. به گونه ای که با ارتش خود با ناوگان جنگی «اسامه بن لادن» متحد شد و حدود سال ۱۹۸۶ به پزشک و مشاور وی تبدیل شد. در سال ۱۹۹۳ گزارش ها تصریح کردند که این دو (اسامه و الظواهری) جهت جمع آوری بودجه برای کودکان افغانی ای که در جنگ شوروی مجروح شدند به «کالیفورنیا» سفر کردند.

در سال های بعدی، «الظواهری» دستور برخی حملات را صادر کرد مانند: بمب گذاری در سفارت مصر در «اسلام آباد» پاکستان در سال ۱۹۹۵ یا سلسله انفجارهای منظم در سفارت های آمریکا در شرق آفریقا در سال ۱۹۹۸ که وی نقش چشمگیری در آن ایفا کرد.

گزارش ها حاکی از آن است که همسر نخست «الظواهری» و دو تن از ۶ فرزندش در اواخر سال ۲۰۰۱ طی حمله هوایی آمریکا در افغانستان کشته شدند.

پس از ظهور غافلگیر کننده «داعش» و حدود ۵ سال پس از جدایی «الظواهری» از «القاعده»، وی وحشیانه بودن تشکیلات رقیب را محکوم کرد. این امر کوششی راهبردی بود تا اقشار گسترده ای از معارضان به ایدئولوژی «داعش» جذب نشوند.

درحالی که «البغدادی» از دوربین بیمناک است و پس از سال ۲۰۱۴ که خود را به عنوان «خلیفه» خوانده بود، طی ماه گذشته برای بار دوم در یک کلیپ تصویری ظاهر شد؛ اما «الظواهری» به صورت پی در پی در صفحه کوچک تبلیغاتی ظاهر می شود و بسیاری از نیروهایی که بدون موفقیت در پی او هستند را به سخره می گیرد.

مؤسسه رسانه ای «السحاب» که بازوی رسانه ای تشکیلات «القاعده» به شمار می رود، ویدئویی را منتشر ساخت که شامل پیام های صوتی «الظواهری» در تعریف و تمجید از «جلال الدین حقانی» را شامل می شود. وی به خاطر «وخامت اوضاع جسمی» در سپتامبر گذشته درگذشت.

چند روز پیش یعنی در ۵ مه، شبکه «السحاب» در صفحه کاربری خود در «تلگرام» پیامی ۴۴ دقیقه ای از «الظواهری» را منتشر ساخت که بر وحدت میان مسلمانان تأکید می کند و دوره «بن لادن» را یادآور می شود.

مخفیگاه «الظواهری» کجاست؟

نویسنده تشریح کرد که همواره میان سرویس های اطلاعاتی پیرامون جایگاه فعلی وی اختلاف نظر وجود داشته است. در اوایل سال ۲۰۱۷ تمرکز بر روی پاکستان بود؛ زیرا منابع آمریکایی، این کشور را پناهگاه احتمالی وی می دانستند.

در برهه اخیر، عوامل اطلاعاتی ایالات متحده و منطقه غرب آسیا جایگاه وی را در مناطق قبیله ای مشخص کرده اند؛ مناطقی که تحت سیطره افغانستان قرار ندارد و همجوار با پاکستان است. با این وجود، یک منبع بلند پایه نیز در گفتگو با «فاکس نیوز» گفت: «سوریه نیز به عنوان یک گزینه بسیار قوی مورد بازرسی کامل قرار می گیرد».

حال آنکه «استفان ستالینسکی» مدیر اجرایی مؤسسه پژوهشی رسانه خاورمیانه «میمری» و نویسنده کتاب «خائن آمریکایی» که زندگی یک آمریکایی نزدیک به «الظواهری» را مستندسازی کرد، اشاره می کند که این فرد، اخیرا در ارتفاعات صعب العبور و کوهستانی پاکستان و در نزدیکی مرزهای افغانستان حضور داشته است.

بنا به نقل «نیوزویک»، در اوایل سال ۲۰۱۶، ایالات متحده با یک هواپیمای بدون سرنشین محل قطعی حضور «الظواهری» در دره «شوال» واقع در شمال «وزیرستان» پاکستان را مورد حمله قرار داد؛ ولی او موفق به فرار شد.

یک دهه پیش گزارش شد که ایالات متحده روستای «دامادولا» واقع در مرزهای پاکستان و در نزدیکی افغانستان را مورد حمله هوایی قرار داد. بر اساس اطلاعات دستگاه اطلاعاتی، «الظواهری» در آنجا سنگر گرفته بود؛ ولی در میان کشته ها مشاهده نشد.

یک سال پیش، آژانس امنیت ملی تماس های تشکیلات «القاعده» با وی از مکانی در بغداد به خانه اش در پاکستان را ردیابی و در آن اختلال ایجاد کردند. در سال ۲۰۰۸ مقامات پاکستانی گفتند که آنان به منطقه ای در شمال غرب این کشور یورش بردند؛ ولی کوشش برای بازداشت وی بی نتیجه ماند.

هرچند که افکار عمومی جهان بر روی ظهور و سقوط تشکیلات «داعش» متمرکز شد و این تشکیلات را خطرناک ترین جماعت تروریستی در جهان می دانست؛ ولی کارشناسان و تحلیل گران هشدار می دهند که تشکیلات «القاعده» بی سرو صدا مسئولیت نظارت بر برنامه جهانی بازسازی شده را بر عهده گرفته است و احتمال قوی می رود که این برنامه مرگبار تر و قابلیت اجرای آن بیشتر باشد.

در همین راستا «رافائل گلوک» یکی از بنیان گذاران سایت «جهادوسکوب» به ناظران می-گوید: ««القاعده» با بازی طولانی به خوبی شناخته می شود؛ به گونه ای که منتظر می-نشیند گویا که ظهور و در نهایت سقوط «داعش» را رصد می کند. لذا جامعه اطلاعاتی، سکوت را نشانه عقب نشینی تروریسم نمی دانند. به نظر می رسد که این برنامه، نقشه «القاعده» در بازی است».

آیا «الظواهری» پست فرماندهی را به پسر ارشد «بن لادن» واگذار می کند؟

بر اساس وب سایت قانونی آمارهای تنش مسلحانه «اکلید»، تعداد تروریست های حامی «القاعده» کمتر از ۴۰ هزار نفر نیست. این تشکیلات در سال گذشته بیش از ۳۱۵ حمله در سراسر جهان انجام داده است.

ولی طی چند سال گذشته، «الظواهری» سالخورده به تدریج پست فرماندهی را به «حمزه بن لادن» فرزند ارشد و ۳۰ ساله سرکرده فقید این تشکیلات نیرو واگذار کرد؛ یعنی جوانی که مسئولیت جذب نیرو را بر عهده داشت.

هفته گذشته دفتر "عدالت برای پاداش" وابسته به اداره تحقیقات فدرال (اف بی ای)، نام وی را به عنوان یکی از افراد تحت پیگرد قرار داد و برای دستیابی به وی جایزه یک میلیون دلاری تعیین کرد.

در همین راستا «لینا خطیب» رئیس برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در مؤسسه «چاتام هوس» گفت: «پس از اعلام حضور «حمزه» فرزند ارشد «اسامه بن لادن»، نقش «الظواهری» کمرنگ شده است. انتظار می رود که وی جانشین پدر مرحوم خود شود».

وی افزود: «با عقب نشینی «داعش»، «القاعده» رگ حیاتی جدیدی پیدا کرده است و با سوء استفاده از شکست نظامی «داعش»، خودش را در میان حامیان به عنوان الگویی موفق تر معرفی خواهد کرد. احتمال می رود که دایره عملیات های خود علیه اهداف غربی را گسترش دهد تا اثبات کند که تأثیرگذار است؛ ولی بدون اینکه از سبک فرصت طلبانه «داعش» استفاده کند».

انتشار این مطلب به معنی تأیید محتوای آن توسط دبیرخانه کنگره نیست

موارد مرتبط
«دیلی بیست»: سخنرانی های «القاعده» همچنان بر روی سایت «فیسبوک» و «یوتیوب»
اسلام‌‌گرایان مغرب و مشرق در کفه ترازو گزینه های انقلاب و ساختار سیاسی (3 از 6)
اسلام‌‌گرایان غربی و شرقی در کفه ترازو گزینه های انقلاب و ساختار سیاسی (2 از6)
ارسال نظر