پس ازعذرخواهی القرنی... درباره چه مسایلی با جریان بیداری وهابیت رسمی مخالفت کردم؟
عائض القرنی مبلّغ سعودی با همان شوری که همه از او سراغ داشتند، از اشتباهاتی که انجام داده بود عذرخواهی کرد؛ کسی که از نمادهای بیداری دینی عربستان در آغاز دهه هشتاد و نود قرن گذشته به شمار می‌آمد.
تاریخ انتشار : 1398/3/20

القرنی گفتگوی خود را با عبدالله المدیفر از اصحاب رسانه عربستان در حالی آغاز کرد که گویی بیداری در این کشور را به در پیش گرفتن رویکرد افراطگرا از رهگذر بیان احکام شرعی متهم می‌کرد؛ مانند تحریم دخانیات، تراشیدن ریش، استفاده از ماهواره، تصاویر فوتوگرافی و سرود و دیگر احکام شرعی و فتواها.

به گفته پژوهشگران، القرنی هنگام بیان اینکه بیداری یک افراطگرایی دینی است، دچار مغالطه‌های زیادی شد، به ویژه که بیداری به ترویج و تبیین احکام و فتواهای مذکور می‌پرداخت که نهاد دولتی دینی در عربستان دقیقا همان را ترویج می‌داد و عالمان بزرگ این کشور نیز همواره به بیان آنها می‌پرداختند.

دکتر محمد سعیدی، استاد فقه و اصول دانشگاه ام القری مکه مکرمه می‌گوید که قرنی نه نماینده بیداری و نه از بنیانگذاران آن است. از اینرو عذرخواهی وی از بیداری، جنایتی است که علیه آن مرتکب شد و سزاوارتر بود که از اشتباهات خود عذرخواهی کند نه اینکه به نیابت از کسی پوزش بطلبد که نه او را وکیل کرده است و نه به سخنش اهمیت می‌دهد.

دکتر سعیدی که با وبسایت مصری "عربی 21" گفتگو می‌کرد، در ادامه بیان داشت: قرنی هنگامی که در اوج توانایی بود، مخالفت‌های دیرینه با نهاد دولتی فتوا و عالمان بزرگ عربستان کرده بود و به این مخالفت‌ها در وضعیت فعلی خود ادامه داد و پیروانش نیز این مخالفت‌ها را از خود نشان دادند؛ کسانی که همان رویکرد قرنی را در پیش گرفتند که وی در پیش گرفت و شخصیتش را بر اساس آن شکل داده بود.

به باور دکتر سعیدی، بیداری واقعی از یکپارچگی عربستان سعودی، تأسیس وزارت معارف، وزارت تبلیغ و امور اسلامی، مدرسه های حفظ قرآن، مراکز علمی، دانشگاه الامام، دانشگاه اسلامی، هیئت پژوهش های علمی، افتاء، دعوت و ارشاد آغاز شد که همه پادشاهان، عالمان و طالبان علم و سایر مردم که از آنها پیروی کردند، در این مسئله دخیل بودند.

به گفته دکتر سعیدی، بیداری به این مفهوم تفاوتی با نهاد سلفی فتوا ندارد، ولی قرنی و دنباله‌روان وی تنها یکی از خروجی‌های بیداری هستند که تلاش کردند تا از رهگذر آن انتقام بگیرد ولی شکست خورد و در نهایت به همه ضربه زد.

وی در ادامه خاطر نشان ساخت که عالمان و در رأس آنها شیخ بن باز وبن عثیمین از مواجهه با کسانی که گمان کردند نماینده بیداری هستند، ساکت ننشستند و هنگامی که ضررشان تا حد وقوع فتنه‌ها و خونریزی رسید، فتوای بازداشتشان را صادر کردند و به دلیل اشتباهاتشان زندانی نیز شدند و خداوند شرّشان را در آن زمان از مردم دور کرد و هر کسی که راهشان را ادامه دهد و بخواهد امنیت را مختل کند، به حول و قوه الهی به سرنوشت آنها مبتلا خواهد شد.

فاروق الظفیری مبلغ عراقی به نوبه خود اتهام افراطگرایی به بیداری از سوی قرنی را ناپسند دانست و تأکید کرد که بیداری حاصل از تبلیغ که در عربستان سعودی و همه کشورهای عربی و اسلامی شکل گرفت، تعارضی با گرایش‌های نهاد دینی عربستان ندارد و بر عکس، باید گفت که نهاد یاد شده بیداری مذکور را قبول کرد و پادشاهان سعودی نیز از آن حمایت کردند.

 الظفیری در ادامه به "عربی 21" گفت که سخنان پادشاهان عربستان و عالمان بزرگ این کشور مانند بن باز، عثیمین، جبرین و دیگر عالمان سعودی به شکل صوتی و تصویری در ستایش بیداری و حمایت از آن روشن است.

وی افزود: بیداری در عربستان، یک بیداری سلفی بود و عالمان بزرگ سلفی آن را بر اساس قرآن، سنّت و دوری از بدعت‌ها، خرافات و اباحی‌گری، ترویج حجاب و حیا گسترش دادند و در واقع یک دعوت تازه به خیر بود و نه چیز دیگری.

ظفیری در ادامه سخنانش توصیف کنونی بیداری به عنوان فراخوانی اخوانی را موضوعی مایه خنده‌ بسیاری قلمداد کرد و آن را بی‌شک مخالف با واقعیت دانست.

این مبلغ عراقی افزود: به تأکید کسانی که بیشتر از همه مردم از در تنگنا قرار دادن مبلغان خوشحال هستند، لیبرال‌ها و یک عده دلقک مانند بازیگران، طبل‌زنان و کودن‎ها هستند.

 وی در ادامه خاطر نشان ساخت که دولت‌ها هیچ کس را نیافتند که به این بیداری مبارک ضربه بزند، مگر افراد بی‌عرضه‌ای از لیبرال‌ها و دلقک های هنر سبُک و این موضوع در کامنت‌هایی که زیر عذرخواهی قرنی گذاشته بودند، روشن بود.

در همین راستا، حسن الکتانی مبلغ سلفی مراکشی، اتهام زنی عائض القرنی به بیداری را ناپسند دانست و سخنانش را اتهاماتی عنوان کرد که هیچ دلیلی برای آن ندارد و در ادامه گفت: القرنی تلاش می‌کرد که از رهگذر عذرخواهی خود پرونده‌اش را در برابر دولت سعودی پاک کند و رضایت آن را بنا بر رویکرد جدیدی که در پیش گرفته است، جلب کند.

 الکتانی در ادامه به عربی 21 گفت: آنچه که به نظرم می‌رسد این است که القرنی میان دو معضل جدی قرار گرفته بود؛ یا اینکه به یارانش که پیشاپیش او به زندان افکنده شدند، بپیوندد که خودش نیز نمی‌داند در این صورت چه هنگام آزاد خواهد شد یا اینکه دست به این عذرخواهی خود بزند و هر کاری که بن سلمان بنا بر رویکرد جدیدش از او بخواهد، با تمام وجود اطاعت کند و انجام دهد.

الکتانی در پاسخ به این پرسش که بیداری چه میزان با رویکرد نهاد دولتی دینی در عربستان در تعارض است، گفت: این سخن کاملا بی‌اساس است؛ زیرا نمادهای بیداری و مبلغان آن نزد عالمان دعوت سلفی در این کشور شاگردی کردند، کتاب‌های بزرگان سلفی را خواندند و همنشین آنها بودند، جایگاهشان را گرامی داشتند، کتابهایشان را چاپ کردند و به آنها از رهگذر ترویج دانشها و درسهایشان با ابزارهای بِروزی که در اختیار داشتند، خدمت کردند.

 وی برای توضیح بیشتر، بیان داشت: آری! چه بسا که بیداری در عربستان از مسایل کلی که بیداری در مصر شکل داده بود، تأثیر پذیرفت؛ مانند حاکمیت دین، خلافت اسلامی و نحوه بازگرداندن آن، توجه به مسایل امت اسلامی و برخی شیوه‌های تبلیغی جدید و معاصر. ولی با این وجود، نمادهای بیداری و مبلغان آن همچنان به پیروی از دعوت سلفی ادامه دادند و به عالمان سلفی و بزرگان آن احترام می‌گذاشتند و آنها را گرامی می‌داشتند.

الکتانی تأکید کرد که نمادهای بیداری در عربستان سعودی و مبلغان ضمن پرداختن به مطالعه آن گرایش‌های دینی که نهاد دولتی مشخص کرده بود، مطالب مهمی را با موضوع کاهش برخی از نمادهای غلوّ و افراطگرایی پیروان دعوت نجدی به آن گرایش‎ها اضافه کردند؛ مانند غلو در تکفیر، حکم علیه دیگران و مشرک دانستن آنها.

الکتانی در پایان سخنانش گفت: افراد باانصاف لازم است که از این دید به بیداری اسلامی نگاه کنند که این جریان اشتباهات دعوت نجدی را اصلاح می‌کند و آن را از حالت بسته بودن و افراطگرایی می‌رهاند و از دیدگاه القرنی مبنی بر افراطی بودن بیداری و ستم‎پیشگی و سخت‌گیری مبلغانش به مردم دوری کنند؛ زیرا مبلغان بیداری مقید به فتواهای نهاد دولتی دینی و پیرو واقعی فتواهای عالمان بزرگ بودند.

کلمات کليدي:
موارد مرتبط
رشد اقتصادی عربستان در پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۷
افشاگری الاخبار: طرح چهار محوری عربستان برای تضعیف حزب‌الله لبنان
دو سال سرکوب جریان «الصحوة» عربستان
ارسال نظر