پدیده تروریسم جدید و مخالف با غرب بیرون آمده از دل کشورهای اتحاد جماهیر شوری سابق
تغییر و تحول عقاید، پس از نبرد در صفوف داعش و افزایش ظلم و ستم بر مسلمانان، فرصت های بیشتری فراهم می سازد تا مظلومیت ها از سطح داخلی به سطح بین المللی برسد.
تاریخ انتشار : 1398/5/8
منبع : ترجمه اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

فعالیت تروریستی علیه غرب افزایش یافته است؛ منبع این تروریسم را جهادی-های اهل کشورهای اتحاد سابق جماهیر شوروی تشکیل می دهند. به ویژه اینکه دیری نپایید که سوریه برای مبارزان چچنی به نخستین جبهه فرامنطقه ای شمال «قفقاز» تبدیل شد. در مقابل، فعالیت ها و حملاتی که تروریست های منتسب به منطقه غرب آسیا انجام می دادند به صورت ملموسی کاهش یافت. «ویرا میرونووا» یکی از پژوهشگران دانشگاه «هاروارد»، ماهیت این تهدیدات تروریستی را خطری واقعی و جدید می داند که باید به دقت مورد بررسی قرار بگیرد و طی سال جاری با آن مقابله گردد؛ زیرا عقاید افراط گرایان در کشورهایی که قبلا وابسته به اتحاد جماهیر ششوروی بودند، بسیار متحول شده است. علت اصلی این تحول، مبارزه در صفوف «داعش» است؛ چرا که ایدئولوژی آنان از مسائل محدود منطقه ای به مسائل فرامنطقه ای یعنی مبارزه کلی با غرب تبدیل شده است.

«لندن» تأکید می کند: طی سال های اخیر، کشورهای اروپایی  مورد هدف بسیاری از حملات تروریستی  قرار گرفتند، در این میان تهدیداتی که از سوی جهادهای اهل کشورهای غرب آسیا یا شمال آفریقا صورت گرفت در مقایسه با تهدیدی  بزرگ تر کاهش یافت. منبع اصلی این تهدید را افرادی تشکیل می دادند که از کشورهای اتحاد سابق جماهیر شوروی برخاسته بودند؛ به ویژه جوامع مسلمانی که مورد ظلم و ستم قرار داشتند یا با اوضاع بد اجتماعی و اقتصادی دست و پنجه نرم می کردند.

«ویرا میرونووا» پژوهشگر مدعو در گروه «اقتصاد» دانشگاه «هاروارد» در گزارشی که مجله «فارن پالیسی» آمریکا منتشر ساخت، می گوید: «تهدید واقعی از جایی دورتر از شرق و از سوی اتحاد سابق جماهیر شوروی و کشورهای برآمده از آن صورت می گیرد». وی تأکید می کند که «این خطر همان خطری است که باید در سال 2019، مراقب آن بود».

جهادی های منطقه غرب آسیا طی سال های گذشته، به شدت با درگیری های داخلی در عراق، سوریه و یمن دست به گریبان بودند؛ ولی تشکیلات «دولت اسلامی/ داعش» پس از شکست تقریبا همه جانبه در عراق و سوریه رو به ضعف نهاد. در مقابل، فعالیت تروریستی علیه غرب، از سوی کشورهای تجزیه شده اتحاد جماهیر شوروی نسبتا افزایش یافت. «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهور روسیه، تشکیلات «داعش» را تهدیدی مستقیم برای این کشور نمی دانست؛ ولی نسبت به خطر شهروندان قفقازی یا شهروندان اهل آسیای میانه و مبارز در سوریه هشدار داد. از سوی دیگر، «مسکو» نام این تشکیلات را در لیست تروریسم روسیه درج کرد.

«ویرا میرونووا»: جنگ های منطقه غرب آسیا، افراط گرایان روسی زبانی را که قبلا علیه دولت های ظالم خود می جنگیدند، به تروریست های بین المللی تبدیل ساخت.

برای مبارزان چچنی، سوریه نخستین جبهه فرامنطقه ای شمال «قفقاز» محسوب می شد. تمامی چچنی ها در سوریه، عضو تشکیلات «دولت اسلامی» نیستند؛ بلکه بسیاری از آنان، تشکیلاتی مخصوص به خود، موسوم به «جيش المهاجرين و الأنصار/ ارتش مهاجرین و انصار» دارند.

تعداد این مبارزان بین 400 تا 700 نفر برآورد می شود و به دو دسته تقسیم می-شوند: 1- دانشجویان چچنی که در کشورهای عربی در رشته عربی و دین اسلام به تحصیل پرداخته بودند. 2- چچنی هایی که از منطقه «پانکیسی» واقع در شمال شرقی «گرجستان» آمده بودند. تعداد انگشت شماری نیز اهل «چچن» بودند؛ کشوری که تحت حاکمیت شدید امنیتی «قادروف» قرار دارد.

«میرونووا» تشریح می کند: افراط گرایان اهل کشورهای وابسته به اتحاد جماهیر شوروی سابق، نگاهشان را به سمت غرب تغییر داده اند. این افراد از ظلم و ستم-های داخلی رنج می بردند.

در سال 2017، حدود 8500 مبارز از کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی به سوریه و عراق وارد شدند تا به تشکیلات «دولت اسلامی» بپیوندند. این تجربه باعث شد تا این جهادی ها طعم مبارزه با آمریکا و نیروهای «ناتو» را بچشند، در پی انتقام باشند و خودشان را متقاعد سازند که هدف حملات بعدی باید غرب باشد.

همزمان با افزایش ظلم و ستم بر مسلمانان در قاره آسیا، فرصت های بیشتری فراهم می شود تا این مظلومیت ها به مظلومیت های بین المللی تبدیل گردد.

نادیده گرفته شدن از سوی دولت و سرکوب مسلمانان دیندار در «قزاقستان»، «تاجیکستان» و «ازبکستان» باعث می شود تا این مسلمانان به اهداف جذابی برای افراط گرایان تبدیل شوند؛ افراط گرایانی که به دنبال جذب نیروهای جدید هستند.

نسل های جدید در شمال «قفقاز» در وضعیت از خود بیگانگی به سر می برند؛ لذا ممکن است تحت تأثیر ایدئولوژی جهادی قرار بگیرند؛ چرا که جنبش های ملی در منطقه در اثر سیاست های روسیه رو به ضعف نهاده است. به طوری که جهادی ها همواره کوشیده اند تا در شمال «قفقاز» برای خود جای پایی پیدا کنند؛ یعنی از سال 2003 که نقش مبارزان عرب در «چچن» کمرنگ شد.

در جریان مبارزه علیه تشکیلات «دولت اسلامی»، افراد روسی زبان و اهل کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، در غرب به تهاجمات بزرگ و بسیاری دست زدند.

این حوادث، حوادث جزئی نیز در بر داشت، مانند: 1- حمله با کامیون به عابران پیاده در سال 2017، در «نیویورک» و «استکهلم». 2- دو مرد ازبکستانی به دو حمله دست زدند. 3- عملیات پیچیده تری مانند انفجار انتحاری در سال 2016 در فرودگاه «استانبول» توسط یک شهروند روسی یا حمله به یک کلوپ شبانه در این شهر که توسط یک فرد ازبکستانی صورت گرفت.

پژوهشگر دانشگاه «هاروارد» احتمال قوی می دهد که تهدید تروریستی از سوی روسیه و مناطق خارجی آن، طی سال های آینده افزایش خواهد یافت. او در تحلیل این احتمال می گوید: با سرنگونی تشکیلات «دولت اسلامی»، به صورت کلی تروریست های روسی زبان در مقایسه با مبارزان اهل کشورهای منطقه غرب آسیا بسیار آسان تر توانستند از عراق و سوریه فرار کنند. آنان یا به کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق بازگشتند یا به اروپا.

جهادی های اهل کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، نسبت به عرب ها بسیار راحت تر می توانند سفر کنند؛ عرب هایی که گذرنامه های عراقی، سوری یا یمنی دارند.

«ویرا میرونووا» معتقد است که تاریخ انقضای شیوه تفکر غربی ها نسبت به تروریسم منطقه غرب آسیا، گذشته است و ایالات متحده و هم پیمانانش باید همزمان با تغییر موقعیت تروریسم، راهبردهای مقابله با تروریسم خود را نیز به روز کند.

طی دو ماه گذشته، «واشنگتن» بر روی مسأله تروریسم در منطقه غرب آسیا متمرکز شد و میلیون ها دلار برای جذب و آموزش پژوهشگران و تحلیل گران عرب زبان هزینه کرد.

جهادی های اهل کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، در مقایسه با شهروندان عرب، بسیار آسان تر می توانند به سراسر دنیا سفر کنند یعنی عرب-هایی که گذرنامه عراقی، سوری و یمنی دارند.

بر اساس آمارهای رسیده از برنامه  زبان های ضروری که دولت آمریکا مدیریت آن را بر عهده دارد، از میان 550 دانشجویی که در سال 2019 پذیرش خواهند شد، 105 دانشجو زبان عربی و تنها 60 دانشجو، زبان روسی را تعلیم خواهند دید.

اساتید مدارس عالی سیاست، مانند دانشکده «هاروارد کندی»، مدرسه مطالعات پیشرفته بین المللی «جان هاپکینز» و مدرسه خدمات عمومی «بوش» در «تگزاس» می گویند: اکثریت دانشجویان دانشگاه ها که می خواهند در زمینه مقابله با تروریسیم به فعالیت بپردازند، کماکان در زمینه مطالعات منطقه غرب آسیا و زبان عربی مشغول به تحصیل هستند؛ حال آنکه در زمینه مطالعات آسیای میانه متخصصان کمتری وجود دارد.

تمرکز دوباره غرب برای مقابله با تروریسم اقتضا می کند که ایالات متحده، روسیه و دیگر کشورهای اتحاد جماهیر شوروی سابق، با یکدیگر به همکاری بپردازند.

شرکت های آمریکایی طی سالیان گذشته، موفق شده اند، در ایالات متحده تبلیغات جهادی را از صفحات شبکه های اجتماعی حذف کنند؛ ولی خود این تبلیغات در برنامه های روسی زبان مانند «وی کی» و «او کی» به صورت گسترده-ای در دسترس کاربران قرار دارد. برنامه «تلگرام» که یک شهروند روسی آن را طراحی کرده است به عنوان ابزار ارتباطی اصلی تروریست هایی با تابعیت های مختلف تبدیل شده است.

از سوی دیگر، سرویس های امنیتی تصریح کردند: تلفن های همراهی که از عناصر تشکیلات دولت اسلامی مصادره شده است با سیم کارت های اوکراینی کار می-کرد.

این اطلاعات تأکید می کند که رصد این تشکیلات و غیره نیازمند همکاری عمیق و مشارکت اطلاعاتی با روسیه است. این امر چالش های سیاسی ای به دنبال دارد؛ زیرا به خاطر خصومت میان «واشنگتن» و «مسکو» احتمال قوی می رود که این همکاری ضروری در آینده نزدیک عملیاتی نشود.

از سوی دیگر، مشکل کیفیت اطلاعات باعث می شود تا همکاری میان ایالات متحده و روسیه تحقق پیدا نکند؛ زیرا بسیاری از نیروهای داخلی رصد تروریسم یا نیروهای «اینترپل» در سراسر منطقه، در واقع در شمار معارضان داخلی قرار دارند.

در عین حال، بسیاری از تروریست های مشهور، نامشان در لیست تروریستی گنجانده نشده است. گفته می شود که: روسیه به افراط گرایان قفقازی گذرنامه می دهد؛ زیرا خروج جهادی های احتمالی از کشور را نسبت به برخورد با آنان در داخل کشور آسان تر می داند.

همچنین معلومات اطلاعاتی که از این منطقه به دست می آید، به شدت تحت تاثیر مسایل سیاسی قرار گرفته است و بیش از آنکه در جهت توقف حملات واقعی تروریستی از آن استفاده شود، در جهت نقض حقوق شهروندان متدین بهره برداری می شود. لذا به سختی می توان فهمید که ایالات متحده با این دست اطلاعات چه خواهد کرد.

«ویرا مرونووا» تأکید می کند که کشورهای غربی، این تحول در عرصه تروریسم را دیر دریافتند. ایالات متحده و هم پیمانانش باید دریابند که به احتمال قوی، حملات آینده بیش از آنکه از سوی منطقه غرب آسیا باشد از سمت شرق خواهد بود و تنها گزینه پیش رو برای جلوگیری از این حملات، همکاری با روسیه و کشورهای همجوار آن است.

«مرونووا» هشدار می دهد: در صورتی که واشنگتن در همکاری با «مسکو» شکست بخورد، با پیامدهای منفی ای روبه رو خواهد شد، مانند: افزایش حملات علیه ایالات متحده و یا ظهور و بروز گروه تروریستی جدیدی در یکی از مناطق جنگ خیز جهان.

منبع اصلی: العربیه

انتشار این مطلب به معنی تأیید محتوای آن توسط دبیرخانه کنگره نیست.

موارد مرتبط
نگرش مردم روسیه نسبت به مسلمانان/ دوری‌گزینی‌ روس‌ها از افراط‌گرایی وهابی
حمله به گذرگاه البوکمال: محاصره سوریه و زیر آتش گرفتن هم‌پیمانان دمشق
آشنایی با فعالیت های موسسات دینی در مقابله با تفکرات منحرف
ارسال نظر