گروههای تروریستی در آفریقا
مهمترین کشور درگیر در فعالیت های تروریستی در شمال آفریقا کشور لیبی است...
تاریخ انتشار : 1395/12/23

قاره سیاه آفریقا با مزیت هایی برجسته ای چون جمعیت، منابع زیرزمینی، موقعیت استراتژیکی نظیر کانال سوئز و وسعت زیاد اخلاطی از حسن ها و تعب های تاریخی است، درگیری های نظامی ، مسائل و خلاهای امنیتی ، وابستگی ساختاری حکومت در داخل به قدرت های فرامنطقه ای و ناتوانی در حل مسائل داخلی و تامین نیازهای ملت و رواج خشونت  این قاره را به کانونی برای شدت های مداوم مبدل کرده است. در این میان کشورهایی نظیر آفریقای جنوبی، مصر و یا تونس اگر چه به میزان انگشت شمار توانسته اند  خود را در حد مطلوبی به پیشرفت برسانند اما در مجموع چشم انداز مثبتی را در این گستره با توجه به عمق تاریخی صدمات و چالش های موجود نمی توان یافت.

شاید نتوان گفت که اگر این قاره را ضرورت حیاتی برای سلطه غرب بدانیم، حرفی به گزافه گفتیم. برادرکشی، جولان افراط گرایی وهابی با هدایت مطامع خارجی،  دردهای بی ثباتی و ناامنی  را در این قاره روزمره ساخته است.  امروزه رنج ملت در غرب آسیا با رنج  تاریخی مردم آفریقا امتزاج یافته است و در قالب داعش و تروریسم تکفیری خود را به ملت مظلوم و بی پناه این مناطق تحمیل کرده است. ضعف ساختارهای سیاسی، ناتوانی در تعقیب منافع ملی، بی توجهی به سیاست های بازیگران رقیب و  معارض در کنار بی برنامگی برای توسعه و پیشرفت  و آموزش هدفمند  بسط بحران ها را تضمین می نماید.

با مطالعه رسانه ها وجراید به آسانی می توان خبرهای متعددی از ظهور و بروز گروههای تروریستی و اقدامات فاجعه بار آنها دریافت. در حالیکه مردم جهان به تحولات منطقه غرب آسیا و داعش اهتمام می کنند  تروریست ها در آفریقا نه تنها با هم متحد می شوند بلکه دامنه  قدرت خود را وسیعتر می سازند  نزدیک به دو سال است که  انصار بیت المقدس در مصر توانست با ابوبکر بغدادی بیعت کند و در نتیجه با دریافت کمک های متعدد به ناآرامی ها در سینا برای غیر نظامیان داخلی و خارجی دامن بزند.

با روبرو شدن داعش در سوریه و عراق با چالش های مختلف بویژه بعد از مداخلات روسیه در شرایط کنونی برنامه‌های بلند پروازانه داعش برای گسترش قلمرو در شمال آفریقا دنبال می‌شود در این راستا  تحرکاتی از سوی هواداران آنها در مراکش، الجزایر، لیبی، سودان و مصر دیده می شود.  برای نمونه می توان به  دیدار رهبران گروه انصار الشریعة تونس و لیبی با سران داعش در شهر درنة لیبی اشاره داشت.ضمن این که برخی از اعضای الجزایری گروه تروریستی انصار الشریعة با ابوبکر بغدادی، رهبر داعش بیعت کرده بودند.

گروه‌های تکفیری شمال آفریقا با اعلام وفاداری به داعش درصدد هستند تا  با بهره گیری از شهرت داعش در میان گروه‌های افراطی، جوانان را جذب نموده و از نیروی آن ها در پیشبرد اهداف داخلی خود بهره ببرند ضمن این که برند القاعده پس از بن لادن دیگر طرفداران چندان  زیادی در منطقه ندارد در حقیقت پوست اندازی تکفیری‌های شمال آفریقا از القاعده به داعش ضرورتی اجتناب ناپذیر بوده است. ضمن این که افراط گرایی نقطه مشترکی با فقدان امنیت در منطقه و بهره مندی از اقدامات قاچاق  و منابع انرژی در راستای  تامین منابع مالی محلی را تدارک می بیند.

مهمترین کشور درگیر در فعالیت های تروریستی در شمال آفریقا کشور لیبی است این کشور بویژه بعد از  سرنگونی رژیم معمر قذافی در سال 2011، به خاطر نبود دولت مرکزی قدرتمند، عرصه قدرت نمایی تروریسم شده است ضعف دولت و ناتوانی در محافظت از امنیت مرزها و شهروندان، این کشور را به بهترین مکان برای تحقق خواسته‌ها و طرح‌های داعش  مبدل کرده است. لیبی حلقه اتصال بوکوحرام و گروههای القاعده و داعش  در آفریقا و غرب آسیا شده است عملکردی که بر امنیت مصر، تونس، الجزایر، مصر، چاد، نیجر و حتی کشورهای اروپایی اثر زیان باری دارد.  فقدان  دولت مرکزی قدرتمندی در طرابلس  در کنار بهره مندی از مقدار زیاد سلاح و جوانان با اندیشه های سلفی جهادی، پتانسیل لازم را برای فعالیت داعش در این بهشت تروریسم فراهم کرده است. تسلط داعش بر چاهها و مخازن نفت و گاز در لیبی در کنار بنادر و پایگاهای دریایی مانند سرت سبب شده است تا  شرایط مناسب برای این گروه در ارتباط با انجام اقدامات در اروپا فراهم شود.

در ارتباط با تونس  باید گفت که این کشور از مهمترین تأمین کننده نیروی انسانی گروه تروریستی داعش  است به عبارتی تونس بزرگترین تأمین کننده نیروی انسانی داعش، در سوریه و عراق است و حدود شش تا هفت هزار نفر از کشور تونس به داعش ملحق شده اند این حجم از نیروی انسانی سبب وضع مقررات سخت گیرانه ای در این کشور درخصوص مسافرت های خارجی شده است ضمن این که این کشور در حالت فوق العاده به سر می برد.

داعش به جنوب سومالی شهر تول بارواکو نیز نفوذ کرده است در کنار گروه تروریستی  الشباب، وابسته به القاعده، تعداد زیادی ازسومالیایی ها به داعش پیوستند  ضمن این که داعش در صدد جذب نیرو حتی در میان نیروهای الشباب است.

گروه تروریستی بوکوحرام در نیجریه نیز نه تنها با داعش بیعت نموده بلکه در مواردی در خشونت و سبعیت از آن پیشتر قرار دارد . در مصر نیز بویژه از زمان برکناری محمد مُرسی، رئیس جمهور پیشین مصر در جولای 2013 گروه تروریستی ولایت سینا که نام پیشین آن «انصار بیت المقدس» بود اقدامات خود را شدید تر کردند و در  نوامبر 2014  با گروه تکفیری داعش هم پیمان شدند. در آفریقا، داعش درصدد است تا امارت اسلامی خود را با شبکه سازی گروههای وفادار در لیبی، تونس و الجزایر  شکل دهد.

فاطمه عالیشاه دانشجوی دکتری روابط بین الملل

 

ارسال نظر