شیربچه های آفریقا؛ تروریسم از سر خط
پژوهشگران و کارشناسانی که درباره جنبش های بنیادگرا تحقيق و بررسی می‌کنند، «شيربچه‌‌های آفریقا» را بمب هایی ساعتی می دانند که منتظر انفجار در کشورها هستند؛ زیرا روند جذب کودکان در آفریقا توسط گروه های تروریستی مانند داعش، القاعده، بوکوحرام و الشباب افزایش یافته؛ تا جایی که به فاجعه ای انسانی و خطری بزرگ تبدیل شده است و تمام کشورهای جهان را تهدید می کند.
تاریخ انتشار : 1398/3/7
منبع : ترجمه اختصاصی دبیرخانه کنگره

پژوهشگران معتقدند که برای کشف چرایی گرایش کودکان به افراط‌‌‌گرایی، باید گروه‌های افراطی را مورد بررسی قرار داد؛ زیرا کودکان نيروی سرشاری هستند که رؤیای به دست آوردن پول، شکستن محدودیت‌ها و روال یکنواخت خانواده و جامعه و ورود به هر عرصه جدیدی، جست‌‌وجوی هیجان و سرگرمی برای آنان وسوسه‌‌انگیز است؛ به‌‌ویژه صفحات اینترنتی که هزینه چندانی ندارند و با داشتن تعامل اجتماعی، همواره انگیزه پی‌گیری را در آنها زنده نگه می‌‌دارد.

کارشناسان تأکید می‌کنند که گروه های خشونت‌طلب سرمایه گذاری روی کودکان را برای بهره‌برداری در آينده، در دستورکار خود قرار داده اند؛ زیرا این کودکان عامل مهمی برای تضمین فرایند بهره گیری از عناصر مبارز در سال های آینده به شمار می روند و از همان ابتدای آموزش، برای آنان دوره های دینی و نظامی اجباری برگزار می کنند.

«عمرو عبدالمنعم» متخصص امور جنبش های بنیادگرا از روش‌های گوناگون گروه‌ های تروریستی برای جذب کودکان سخن می گوید؛ مانند: فریفتن آنان در اردوگاه های تبلیغی، توزیع هدایا و اجازه کار و بازی با اسلحه. وی می گوید: «گاهی کودکان را بدون اطلاع خانواده های‌شان می ربایند و آنان را جذب می کنند، یا از طریق شبکه های اجتماعی در صدد جذب آنان هستند. پس از مرحله جذب، مرحله آموزش و تمرین برای مبارزه فرا می رسد تا گروه های آماده برای نبرد را تربیت کنند که سنشان به بیش از 16 سال نمی رسد. در بیشتر موارد از آنان به عنوان عناصر انتحاری استفاده می شود؛ زیرا از قابلیت جابه جایی بالایی برخوردارند و از نتایج این عملیات ها نيز آگاهی ندارند».

مقاله «دیده بان الأزهر» در قاهره تأکید می کند: «در استفاده گروه‌ های تروریستی از کودکان، عامل اقتصادی نقش مهمی دارد؛ زیرا دستمزد کودکان بسیار پایین تر از بزرگسالان است. از طرفی می‌توانند از انضباط و هیجانات آنان سوءاستفاده کرده و با تأثیرگذاری بر اذهانشان، آنان را برای انجام عملیات های انتحاری توجیه کنند. خطرناک ترین شیوه گروه‌ های تروریستی برای جذب کودکان اين است که از طریق مدارس آموزشی وابسته به خود، آنان را شست وشوی مغزی می-دهند؛ یعنی این کودکان با تفکر خشونت و نبرد در وضعیتی قرار می گیرند که هویت خود را از دست می‌‌‌دهند و به بمب های ساعتی تبدیل می شوند که ممکن است در جوامع خود یا ديگر کشورها منفجر شوند».

بر اساس قوانين بین المللی و پیمان نامه ها، جذب کودکان زیر 16 سال برای مبارزه ممنوع است. از سوی دیگر، دادگاه بین المللی جنایی، این اقدام را جنایت جنگی می داند. عبدالمنعم می گوید: «پدیده جذب کودکان توسط تشکل ها و گروه های تروریستی در آفریقا رو به افزایش است؛ گروه-هایی مانند: داعش، القاعده، بوکوحرام، الشباب سومالی و دیگر گروه های فعال در قاره سیاه».

مقاله الأزهر بر موضوع جذب «شيربچه‌‌ها» در آفریقا تمرکز دارد و در آن آمده است:

فعالیت های تروریستی بوکوحرام در نیجریه باعث شده تا پدیده جذب کودکان به دليل تنش موجود میان این گروه و ارتش نیجریه افزایش یابد. بوکوحرام در سال 2017، حدود 135 کودک را مجبور کرد تا عملیات تروریستی انجام دهند. در سومالی هرچند که هیئت بین المللی «آمیسوم» در مبارزه با تروریسم پیشرفت هایی داشته، ولی جذب کودکان از سوی جنبش الشباب (یکی از بازوان القاعده در آفریقا) همچنان با قوت ادامه دارد. در ده ماه نخست سال 2017، گروه های مسلح نزدیک به 1800 کودک سومالیایی را جذب کردند که میانگین سنی آنان بین 10 تا 15 است. آنان در پادگان‌‌های ویژه برای کار با سلاح گرم، بمب های دستی و نارنجک آموزش های نظامی می بینند. جنبش الشباب با سوءاستفاده از وضعیت دشوار اقتصادی، انگیزه هایی برای پیوستن کودکان به خود ارائه می دهند. در اثر فشار ناشی از این وضعیت، کودکان مجبور می شوند تا در مقابل دریافت حقوق ماهانه، به این جنبش بپیوندند.

در نیجریه (واقع در غرب قاره سیاه)، داعش به جذب کودکان می پردازد. اوگاندا که شاهد یکی از طولانی ترین درگیری های مسلحانه در قاره آفریقاست نیز یکی از برجسته ترین کشورها برای جذب کودکان به شمار می رود. در کشور مالی به دلیل فعالیت شدید گروه‌ های تروریستی مسلحِ متحد با القاعده، مانند: «توحید و جهاد» و «انصارالدین» نیز جذب کودکان همچنان پدیده ای رایج است.

ویدئوی عملیات انتحاریِ دو کودک نیجریه ای هفت و هشت ساله را نمی توان از یاد برد. این دو کودک خودشان را داخل یکی از بازارهای شهر «مایدوگوری» از توابع ایالت «بورنو» منفجر کردند. این عملیات چندین کشته و مجروح بر جای نهاد. این دو کودک از یک خودرو پیاده شدند و به سمت یکی از ساختمان ها رفتند که مغازه های بسیاری در آن بود و مأموریت انتحاری خود را در آن‌جا اجرا کردند.

هفته نامه «النبأ» که تشکیلات تروریستی داعش آن را چاپ می کند، در مه 2017 از تأسیس مدرسه کودکان در جنوب دمشق خبر داد. هدف از تأسیس این مدرسه، تربیت فکری و نظامی کودکان عنوان شده است تا بتوانند وارد عرصه نبرد شوند و پرچم این تشکیلات را به دوش گیرند. داعش روی دیوارهای این مدارس تصاویری از سلاح های جنگی و افراد مسلح را ترسیم کرده  است که شمشیر به دست گرفته اند. اما برنامه های آموزشی این مدارس یک فاجعه واقعی است؛ به گونه ای که بخش زیادی از آن به کتب فقهی اختصاص یافته است؛ کتاب هایی که مبتنی بر تکفیر و قتل کسانی است که از نظر رویکرد و اعتقاد، با آنان مخالف  باشند. در تدریس درس ریاضی برای آموزش مبحث ضرب و تفریق، از تصاویر اسلحه، تفنگ و بمب استفاده می شود.

عبدالمنعم تأکید می‌کند که داعش در سن بسیار پایین، تفکرات و ایدئولوژی های افراطی را در اذهان کودکان نهادینه می سازد. علاوه بر این، دروس به شدت خشن و وحشیانه را به آنان تدریس می کند. از سوی دیگر، عملیات اعدام را در جلوی چشم آنان اجرا می کند؛ ویدئوهای ویژه اقدامات خشونت‌‌آمیز را به آنان نشان می دهد و بازی های مبتنی بر سلاح را به آنان آموزش می‌دهد تا خشونت و قتل را در اذهانشان بپروراند.

«خالد الزعفرانی» متخصص امور جنبش های بنیادگرا، سرمایه‌‌‌گذاری داعش روی «شیربچه ها» را ناشی از آن می داند که تعداد مبارزان این تشکیلات طی ماه های گذشته، به دنبال تلفات آن در سوریه و عراق، کاهش یافته است؛ به‌‌ویژه که توانایی جذب عناصر مبارز جدید را نیز ندارند. وی در گفت‌وگو با «الشرق الأوسط» می‌گوید: « تشکیلات به سوی برخی از کشورهای آفریقایی روی آورد و بسیاری از کودکان آن را جذب کرد تا بتواند تلفات خود را جبران کند و از طریق نسل هایی با تفکرات افراطی داعش، به نوعی آینده خود را تضمین کند».

کارشناسان می گویند: علی رغم کوشش هایی که نهادهای اتحادیه آفریقا و صندوق کودکان سازمان ملل «یونیسف» برای مقابله با پدیده جذب کودکان می‌کنند، ولی به نظر می رسد که این کوشش ها کارایی بیشتری را می طلبد و نیاز است تا با نهادهای جامعه مدنی داخلی و مربوط به حقوق کودکان در آفریقا همکاری فعالی داشته باشند.

مقاله دیده بان الأزهر که روزنامه الشرق‌‌‌الأوسط نسخه ای از آن را به دست آورده، در این راستا تأکید می کند که نابودی پدیده جذب کودکان در قاره سیاه، در نهایت به دو عامل بستگی دارد: 1. میزان تمایل واقعی و اراده اجتماعی کشورهای آفریقایی برای عبور از تنش ها؛ 2. رهایی از دسته بندی‌‌های نژادی، دینی و قبیله ای که نیروهای تروریسم از آن سوءاستفاده می کنند.

در این مقاله برای جلوگیری از سقوط کودکان در چنگال افراط  گرایی، راه حل هایی ارائه شده است؛ مانند:

  1. پرهیز از تبعیض در درون خانواده و توجه بیشتر به کودکان در مرحله کودکی.
  2. کنترل کارهای مختلف آنان و ایجاد محیطی باز برای آنها که بتوانند هر گونه تفکری را بدون ترس از مجازات یا بازخواست بررسی کنند.
  3. آنان را نسبت به خطر افراط‌‌گرایانی که تفکرات خود را در صفحات شبکه های اجتماعی منتشر می کنند، آگاه سازند. این امر سبب می شود تا آگاهی آنان برای پیش‌گیری از تفکر افراطی در سن پایین افزایش یابد.
  4. ارزش هایی مانند عزت نفس، احترام به دیگران با ادیان، نژادها، ملیت ها و فرهنگ های مختلف، گذشت، وطن‌‌دوستی و وابستگی (به میهن) را از کودکی در وجود آنان نهادینه سازند.
  5. تمرکز روی رفتارهای روزانه.
  6. راه اندازی کمپین هایی پیرامون همین مفاهیم، در مراکز آگاهی‌‌بخش فرهنگی، مراکز جوانان و فرهنگسراها، با هدف حضور در میان جوانان و کودکان برای اصلاح مفاهیم و پاسخ به تمام مسائلی که از سوی آنان مطرح می شود.

این مقاله توصیه می کند که سازماندهی کمپین های رسانه ای و تصویری از تروریسم و تفکر افراطی نیز در ضمن راه حل ها گنجانده شود تا به بسیاری از پرسش های فوری آنان پاسخ دهد؛ پرسش‌‌‌هایی مانند: تروریست کیست و چرا قصد آزار مرا دارد؟. این بخش بسیار کارآمد به شمار می رود؛ زیرا به کودکان فرصت می دهد تا احساسات خود را بیان کنند و توصیه هایی به آنان ارائه می کند تا خود را در برابر تروریست ها و تفکرات مسموم آنان واکسینه کنند. همچنین کودکان را به سمت فعالیت های داوطلبانه و خیریه سوق می دهد تا روحیه همکاری و محبت را از سن پایین در وجود کودک بکارد و متونی دین ارائه می کند که از گذشت و احترام به عقاید دیگران سخن می‌‌گوید.

این مقاله تأکید می‌کند:

طبیعی است که جوانان و کودکان نسبت به هویت، دین و وابستگی خود، پرسش هایی داشته باشند و وقتی پاسخ های قانع کننده ای که اشتیاق آنان برای شناخت را اشباع کند، دریافت نکنند، به طعمه ای آسان برای افراط‌‌گرایان تبدیل خواهند شد؛ افراطی هایی که تفاسیری انحرافی از امور دینی و زندگی ارائه می دهند که در میان منابع اسلامی با سطوح مختلف فقهی و شرعی، ریشه‌‌ای برای آن نمی یابیم.

درباره آثار افراط گرایی  که ممکن است پدر یا سرپرست خانواده در کودکان خود ببیند و چگونگی جلوگیری از گرفتاری آنان در چنگال گروه‌ های تروریستی، این مقاله تأکید می کند که برخی از آثار افراط‌‌گرایی این است که کودک به صورتی چشم‌گیر سیاسی یا دینی می شود؛ به‌‌ویژه زمانی که لباس یا چهره او تغییر می کند و به هر کس که تفکرات جدید او را تأیید نکند، با دیده تحقیر می-نگرد؛ لذا با کسانی که از نظر دینی، نژادی و غیره با او تفاوت دارند، متعصابه برخورد می‌‌کند. علاوه بر این، زمانی طولانی را در اینترنت و بازدید از وب‌سایت های افراطی می گذراند.

انتشار این مطلب به معنی تأیید محتوای آن توسط دبیرخانه کنگره نیست

مرتبطات
ریشه پیکارجویان مراکشی کجاست و از چه کسی حمایت می‌کنند؟
از باند های مواد مخدر تا پیوستن به تروریست های داعشی در سوریه... پرده برداری از هویت داعشی نقاب دار
نقشه میدانی برجسته ترین گروه های مسلح در ادلب
رشد و گسترش گروه‌های تروریستی در صحرای بزرگ توانمندیِ گسترش و جنگ چریکی
ابوعبیده البنشیری از بنیان گذاران القاعده و سرکرده افغان ـ عرب ها
ارسال نظر