حکم دعوت از علما و عموم مردم برای صرف غذا و دعا برای میّت
وقتی کسی می‌ميرد، بستگان او علما و عموم مردم را به خانه او دعوت می کنند. مردم در خانه ميت جمع می شوند و بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) درود و صلوات می فرستند و برای میت و سایر مسلمانان، چه زندگان و چه اموات دعا می کنند. در این مراسم، بستگان میت با غذا از حاضرین پذیرایی می کنند؛ زیرا دعوت آنان را پذیرفتند و موجبات تسلّای قلب آنان را فراهم آوردند. آیا این‌گونه مراسم از نظر شرعی ممنوع است؟ آیا جایز است که مردم این غذا را صرف کنند؟
تاریخ انتشار : 1397/12/27
منبع: پایگاه تخصصی وهابیت پژوهی و جریان های سلفی

سوال

وقتی کسی می‌ميرد، بستگان او علما و عموم مردم را به خانه او دعوت می کنند. مردم در خانه ميت جمع می شوند و بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) درود و صلوات می فرستند و برای میت و سایر مسلمانان، چه زندگان و چه اموات دعا می کنند. در این مراسم، بستگان میت با غذا از حاضرین پذیرایی می کنند؛ زیرا دعوت آنان را پذیرفتند و موجبات تسلّای قلب آنان را فراهم آوردند. آیا این‌گونه مراسم از نظر شرعی ممنوع است؟ آیا جایز است که مردم این غذا را صرف کنند؟

پاسخ

این‌گونه مراسم‌‌ها مانع شرعی ندارد؛ مشروط بر این‌که حزن و اندوه را تازه نکند و از مال مستمندان برای آن هزینه نشود. اگر به گونه ای باشد که بستگان میت را به سختی افکند یا بار دیگر حزن و اندوه آنان را یادآوری کند، مکروه شمرده می شود و اگر از اموال مستمندان هزینه شود، حرام است.
هرچند گروهی از متأخران حنفی این کار را مکروه می دانند، ولی  طحطاوی حنفی این کار را جایز و بدون اشکال می داند. او این نظر را به محققان حنفی نسبت داده است. وی در حاشیه خود به نام «مراقي الفلاح شرح نور الإيضاح» (339-340) ذیل شرح کلام «وتُكرَه الضيافةُ من أهل الميت ...» می گوید: مصنف در «البزازیه» گفته است: امور زیر مکروه است: غذا دادن در روز اول، سوم و هفتم؛ بردن غذا به کنار قبر در این روزها؛ دعوت برای تلاوت قرآن؛ جمع شدن صالحان و قاریان برای ختم قرآن یا تلاوت سوره انعام یا اخلاص».
برهان حلبی می گوید: «روی این دیدگاه باید تأمل شود؛ زیرا دلیلی برای کراهت وجود ندارد؛ جز حدیثی که قبلا از جریر نقل کردیم. امام احمد و ابن‌‌ماجه با سندی صحیح از جریر بن عبدالله آورده اند: ما در تدارک جلسه ای جمعی برای دیدار با بستگان میت بودیم و آنان برای این مراسم غذا آماده کرده بودند».
یعنی این کار از رسوم جاهلیت است. اطعام، تنها در هنگام فوت کراهت دارد. امام احمد با سندی صحیح و ابوداوود از عاصم بن کلیب، او از پدرش و پدرش از یکی از انصار نقل کرده است: «ما به همراه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) برای شرکت در تشییع جنازه ای رفته بودیم. زمانی که پیامبر بازگشتند، از طرف همسر میت کسی به استقبال ایشان آمد و غذا آورد. پیامبر دست به آن غذا برد و سایرین نیز چنین کردند. ایشان لقمه را به آرامی در دهان خود جویدند».
این حدیث نشان می‌دهد که آماده کردن غذا از سوی بستگان میت و دعوت از مردم، امری مباح به شمار می رود. بالاتر از این، در «البزازیه» در کتاب «الاستحسان» آمده است: «اگر غذایی به فقرا داده شود، کار نیکویی است». در «استحسان الخانیة» نقل شده است: «اگر ولیّ میت غذایی به فقرا بدهد، نیکوست؛ مگر این‌که در میان ورثه میت فرزندی صغیر باشد که در این صورت، این کار مطلوب نیست». آنچه مؤلف «الشرعة» ذکر می کند، به مطلبی اشاره دارد که در صفحه 339 به نقل از کتاب «شرعة الإسلام و السنة» آورده است: «مستحب است که ولیّ میت پيش از سپری شدن شب اول قبر، با چیزی که در توانش باشد، صدقه بدهد. اگر چیزی نیافت، دو رکعت نماز بخواند و ثواب آن را به روح او هدیه کند». همچنین می گوید: «مستحب است که پس از دفن، تا هفت روز به اندازه توان از طرف میت صدقه داده شود».
بر این اساس: برگزاری این‌گونه مراسم مانعی ندارد و بر اطعام در اين مراسم‌ها نیز هیچ اشکالی وارد نیست.

مرتبطات
ارسال نظر