تکنیک های رسانه ای داعش
یکی از ابزار های اصلی داعش برای جذب نیرو رسانه بوده است همچنین داعش از این ابزار برای انتقال مفاهیم و افکار خود به بهترین شکل استفاده کرده است. در این مقاله تلاش شده است تا تکنیک های سینمایی که داعش برای اهداف خود استفاده می کرده مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.
تاریخ انتشار : 1399/3/3
منبع : اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

نویسنده: حسین سنگ برگان: فارغ تحصیل کارشناسی ارشد تولید از دانشگاه صدا و سیما

 در دنیای امروز رسانه ها توانسته اند در راستای تغییر افکار، عقاید و دیگر مفاهیم بنیادین اجتماعی نقش به سزایی داشته باشند. رسانه های دوسویه یا همان تئاملی از جمله رسانه هایی هستند که می توان آنها را یکی از پرکاربردترین ابزار های انتقال مفاهیم  دردنیای امروز دانست، مفاهیمی عمیق از گونه های مختلف مانند : اعتقادات، سبک زندگی، تئاملات اجتماعی و یا حتی مفاهیمی ساده مانند ترس، هیجان و.... که هر یک به روشی خاص، توسط رسانه های تئاملی به مخاطبین منتقل می گردند. یکی از مهمترین آنها استفاده از تصویر و خلق آثار تصویری است. تصاویر مختلف در کنار یکدیگر خلق معنا می کنند به گونه ای که مخاطب با درک تصویر به معنای آن منتقل می شود.

گروه تکفیری و تروریستی داعش برای بیان عقاید و گسترش تفکرات انحرافی خود، به صورت ویژه ای از ابزار رسانه استفاده نمود. تولید محتواهای رسانه ای در قالب های گوناگون اما اغلب در ژانر وحشت. داعش فعالیت های رسانه ای خود را در چند بخش انجام می داد : تولید فیلم های کوتاه، مستند، نرم افزار های چند رسانه ای، بازی های ویدئویی و اپلیکیشن موبایل.

با قدرت گرفتن داعش در سوریه و عراق و گسترش فعالیت های رسانه ای مؤسسه فرقان این گروه خود را الگویی موفق در انجام کارهای رسانه ای نسبت به سایر گروه های تکفیری نشان داد، به نحوی که کیفیت تولیدات رسانه ای این مؤسسه چند برابر افزایش پیدا کرد. اما سوالی که مطرح می شود این است که داعش از چه تکنیک هایی برای افزایش جذب و مؤثر جلوه دادن این آثار استفاده می کرد؟

  • بررسی تکنیک های تصویری و کارگردانی در فیلم های داعش

استفاده از میزانس های پویا : میزانسن به هرآنچه در صحنه وجود دارد اختصاص پیدا می کند. چینش های دقیق هر چیزی که در صحنه دیده می شود به نحوی که بیننده مفاهیم القائی تصویر را کاملا درک می کند. میزانسن ها به بخش های مختلفی تقسیم می شوند، میزانسن های خطی، انتقالی، عمودی،مثلثی، کرئوگرافی، استرسکوپیک و پست مدرن. در این بین داعش از میزانس های انتقالی و عمودی استفاده کرده است. این دو میزانسن به شدت موجب پویایی تصاویر و سوژه می شود .در بسیاری از صحنه های خلق شده توسط داعش این نوع از میزانسن مشهود است. به عنوان مثال در زمان سر بریدن یکی از قربانیان، بعد از اتمام سخنان فرد داعشی، سوژه اصلی یا  همان قربانی به زمین می افتد و بلافاصله تصویر جداشدن سرقربانی نشان داده می شود. این انتقال در واقع استفاده از همان میزانسن انتقالی است که به منظور انتقال مفهوم قدرت قاتل از یک سو و حقارت قربانی از سوی دیگر استفاده شده است. 

استفاده از تکنیک کات های سریع :

از لحاظ فنی یا تدوینی برای انتقال پیدا کردن از یک تصویر به تصویر دیگر راه های مختلفی وجود دارد. استفاده از ترانزیشن ها، فیدها و کات ها. هر یک از این انواع انتقال، در واقع مفاهیم مختلفی را منتقل می کنند. به عنوان مثال وقتی دو تصویر به یکدیگر با ترانزیشن دیزالو[1]تلفیق می شوند در واقع حس شتاب و عجله از این تصاویر گرفته می شود و مفاهیمی همچون عشق، مهربانی واز این دست مفاهیم به مخاطب انتقال می یابد. ازسوی دیگر انتقال پیدا کردن  به صورت سریع یا کات های موازی، حساس شتاب، پویایی و تأثیرپذیری بیشتری را به بیننده منتقل می کند. در فیلم های ساخته شده توسط داعش همواره از کات سریع استفاده شده است که مفاهیم همچون جذابیت، شتاب  و ترس را به بیننده منتقل می کنند.

استفاده از نماها و زاویه های  مختلف دوربین :

یکی از فاکتور های مهم در ساخت فیلم، استفاده از نماهای درست و دقیق درهنگام تصویر برداری است، نماهایی که می توانند قدرت یک تفکر را به بیننده به گونه ای منتقل کنند که به پذیرش این تفکرات توسط مخاطب منجر شود. نماهای لانگ[2] حاکی از قدرت عملیاتی، وسعت نیرو و نماینگر مفهوم جدیت و راسخیت در انجام کار می باشد و نماهای بسته[3] احساسات را به بیننده منتقل می کنند. به همین منظور رسانه های داعش در تولیدات خود از هر دو نما استفاده شده کرده اند.

داعش اغلب از زوایای دوربین لوانگل[4] و آی ویو [5] استفاده می کند. در مفهوم شناسی نما یا زاویه دوربین لوانگل می توان گفت؛ چنین نماهایی بر خلاف نمای سرپایین موجب می شوند که موضوع ( شخصیت، شیء و سوژه ) مسلط، عظیم و حتی تهدید کننده به نظر برسد. در این نماها معمولا سعی می کنند که پس زمینه را حذف کنند و یا به حداقل ممکن تقلیل دهند و شخصیت مورد نظر را بر زمینه آسمان یا سقف نشان دهند. همچنین حرکت شخصیت هایی که از این زاویه از آنها فیلم برداری می شود، شتابدار به نظر می آید و بیننده خود را در مواجه با یک خطر حس می کند. نمای آی انگل نمایی است که از دوربینی که در فاصله ای دور، از بالا به پایین نگاه می کند، فیلم برداری می شود. این نما معمولا با تجهیزات مدرن، فیلم برداری می شود. چنین نمایی از این زاویه و با این فاصله، بر شخصیت ها و اماکن خاصی تاکید ندارد، بلکه تنها دیدی کلی و اطلاعاتی عمومی به تماشاگر می دهد. تصاویر داعش حاکی از این است که در زمان صحبت کردن افراد در هنگام جنایت ها از نمای آی انگل استفاده می شود اما در زمان اجرای جنایت ها همانند بریدن سرها، سوزاندن و ... از نمای لوانگل استفاده شده است.

استفاده از موسیقی در ژانر وحشت

موسیقی از مهمترین اجزای تشکیل دهنده یک فیلم است. تأثیر به سزای موسیقی در انتقال احساسات و مفاهیم بر هیچ کس پوشیده نیست، اما داعش کدام یک از سبک های موسیقی را در فیلم های خود استفاده می کند؟ موسیقی راک یکی از انواع موسیقی است که القاء کننده مفهوم خشم و استرس است. این نوع موسیقی در میان فراماسون ها به شدت رواج دارد به گونه ای که کمتر تصویر منتشر شده ای از این گروه ها وجود دارد که در آن از این نوع موسیقی استفاده نشده باشد. استفاده از صورت های زننده، جراحی های نامتعارف و ... از جمله خشونت های این گروه ساختگی وغیر بشری است.  داعش نیز از این نوع دیدگاه در استفاده از موسیقی الگو برداری کرده و از این نوع موسیقی در فیلم های ساخته شده استفاده کرده است. اما این تنها بخش کوچکی از موسیقی انتخابی داعش است. اغلب سازندگان فیلم های داعش از موسیقی متن استفاده می کنند، موسیقی متن در فیلم های این گروه تکفیری همان سکوت است. در واقع داعش با استفاده از عدم بهره گیری از موسیقی یا همان موسیقی سکوت، احساس رعب و وحشت را به بیننده منتقل می کند. سکوت به مستند بودن و واقعی بودن تصاویر کمک زیادی می کند تا حدی که تنها آمبیانس فضای تصاویر برای این نوع از فیلم ها کاملا موفق عمل می کند.

با توجه به مطالب بیان شده در می یابیم که محتواهای رسانه ای تولید شده توسط گروه تکفیری داعش اهداف مشخصی را دنبال می کند چرا که در ساخت آن ها نکات دقیقی مانند شناخت مخاطب، انتخاب دقیق موسیقی، استفاده از ترانزیشن ها و نوع کارگردانی همگی در خدمت رسیدن به هدف های برنامه ریزی شده می باشد.

هدف گذاری برای ترساندن و ایجاد رعب و وحشت در بین گروه های مخالفین از اهداف مهم محتواهای رسانه ای تولید شده توسط داعش می باشد. نوع پردازش در این محتواها اغلب جوانان را مورد خطاب و تأثیر قرار می دهد و از سویی به زبان گفتمان گروه داعش با جهان مبدل می شود.

در پایان باید بدانیم علی رغم تمامی این تلاش ها و دقت در عملکرد تولید محتواهای رسانه ای توسط داعش، این گروه در جذب توسط انتشار این محتواها موفق عمل نکرده چرا که تمامی این نکات متوجه فرم بودند درحالی که برای تولید موفق هر محتوای رسانه ای به دو امر مهم باید توجه کرد، محتوا و فرم. داعش در ارائه محتوا بسیار بد عمل کرد و با انتشار خشونت در میان جوامع مختلف انزجار جهانی را متوجه خویش ساخت.

 

 [1] Dissolve

[2] Long shot

[3] Close

[4] نمایی که از زیر سطح مستقیم دید چشم و در حالی که انگار دوربین از پایین به سوژه می نگرد ، لو انگل گفته می شود. Low angle

[5] Eye View

موارد مرتبط
آیا رمز ارز، "مونرو" منبع مالی داعش خواهد شد؟
ناکامی آمریکا در مبارزه با داعش در عراق
هسته «الزرقاء»، تروریسم احیا می شود!
ارسال نظر