روند پر فراز و نشیب صلح؛‌ حکومت و طالبان روی چه مسایلی با هم اختلاف دارند؟
هم‌زمان با برگزاری نشست‌ها برای کسب اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی، میزان بی‌اعتمادی میان حکومت و طالبان بیش‌تر شده و دو طرف هم‌دیگر را بر نداشتن اراده برای برقراری صلح متهم می‌کنند. حکومت در تازه‌ترین موضع گیری تصریح کرده که اگر جنگ طالبان ادامه یابد، روند صلح با بن‌بست روبه‌رو می‌شود. به گفته مقامات، طالبان اراده صلح ندارند و به این روند نیز متعهد نیستند، زیرا به باور آنان، این گروه هنوز نتوانسته که با برقراری آتش‌بس یا کاهش خشونت‌ها، زمینه را برای رفتن به مذاکرات بین‌الافغانی و سرانجام رهایی زندانیان فراهم سازد
تاریخ انتشار : 1399/4/18
منبع : هشت صبح ,

حسیب بهش

طالبان اما پیش از صحبت روی کاهش خشونت‌ها، خواستار رهایی کامل زندانیان‌شان‌اند و معتقد اند که برقراری آتش‌بس با حکومت نیازمند یک گفت‌وگو و توافق جداگانه است. این گروه ادعا می‌کند که حکومت در حال حاضر برای برقراری صلح در کشور اراده ندارد و تلاش می‌کند که موانع را فرا راه این روند ایجاد کند. به این ترتیب، اختلاف دو طرف در حال حاضر روی ارجحیت زمانی گزینه‌های کاهش خشونت‌ها و رهایی زندانیان بوده، زیرا حکومت خواستار کاهش خشونت‌ها پیش از رهایی زندانیان است، اما طالبان رهایی زندانیان را ترجیح داده و کاهش خشونت‌ها یا برقراری آتش‌بس را گام بعدی می‌دانند. پیش‌تر فرستاده ویژه امریکا برای صلح افغانستان به دو طرف هشدار داده است که حلقاتی در پی تخریب روند صلح هستند و نیاز است مذاکرات بین‌الافغانی هرچه زودتر آغاز شود.

حدود چهار ماه از موعد تعیین شده برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی می‌گذرد. دو طرف اما هنوز موفق نشده‌اند که روی آغاز این مذاکرات به توافق برسند. موضع گیری  های اخیر حکومت و طالبان نشان می‌دهد که آغاز مذاکرات بین‌الافغانی به بحث‌های برقراری آتش‌بس یا کاهش خشونت و رهایی زندانیان مرتبط بوده، اما دو طرف تاکنون روی ارجحیت زمانی این دو گزینه به توافق دست‌ نیافته‌اند که به ادامه این روند منجر شود. محمداشرف غنی، رییس جمهوری روز دوشنبه، شانزدهم تیرماه در نشست تقویت اجماع منطقه‌ای صلح گفت که طالبان سطح خشونت‌ها را بلند نگه‌ داشته‌اند و اگر جنگ این گروه ادامه یابد، روند صلح در کشور «با چالش‌های جدی روبه‌رو خواهد شد». وی در ادامه تصریح کرد که طالبان با وجود ادامه روند تبادله زندانیان، خشونت‌های‌شان را افزایش داده که اجماع صلح را «خدشه‌دار»‌ می‌سازد.

حکومت در حالی در مورد عدم تعهد طالبان به روند صلح سخن می‌گویند که روند رهایی زندانیان نیز پُر چالش دنبال شده است. پیش‌تر منابعی در حکومت گفته بودند که ۵۹۷ زندانی طالب بنا بر داشتن موضوع حق‌العبدی در توصیه هایشان از زندان آزاد نخواهند شد. با این همه، تصمیم نهایی ارگ پیرامون رهایی زندانیان طالب هنوز همگانی نشده است. صدیق صدیقی، سخنگوی ارگ ریاست جمهوری روز دوشنبه، شانزدهم تیر ماه در نشست خبری‌اش گفت که مهم است تا ارگ بداند اقدام بعدی طالبان چه است، زیرا به باور وی، این گروه به درخواست مردم و جامعه مدنی پیرامون کاهش خشونت‌ها و آغاز مذاکرات پاسخ مثبت نداده‌اند. وی افزود که احتمال دارد شمار زندانیان آزاد شده به آن حدی برسد که طالبان خواستار رهایی آن‌اند، اما به گفته وی، نیاز است که به جای اشخاص، روی ارقام تمرکز شود.

شورای امنیت ملی نیز می‌گوید که خشونت‌های گروه طالبان در مقایسه با سال گذشته افزایش داشته که نشان می‌دهد این گروه اراده صلح ندارند. جاوید فیصل، سخنگوی این شورا روز سه‌شنبه، هفدهم تیر ماه به روزنامه ۸صبح گفت که طالبان حمله بر نظامیان امریکایی را متوقف کرده، اما میزان حملات‌شان بر نیروهای امنیتی، شهروندان و زیربناها را افزایش داده‌اند. وی تصریح کرد که سطح خشونت کنونی در مقایسه با سال گذشته بیش‌تر شده و طالبان در این جریان به گونه مداوم دست به حملات زده‌اند. به گفته سخنگوی شورای امنیت ملی، ادامه جنگ بیان‌گر صلح نیست و طالبان اگر اراده پیوستن به این روند را دارند، باید آتش‌بس را برقرار سازند تا آینده صلح و تحرکات گروه‌های تروریستی دیگر تشخیص شود. به این ترتیب، به نظر می‌رسد که ارگ پیش از تصمیم‌گیری در مورد زندانیان باقی مانده طالب، خواهان کاهش خشونت‌ها در کشور است.

طالبان اما پیش از صحبت روی کاهش خشونت‌ها و برقراری آتش‌بس، خواستار رهایی کامل زندانیان‌‌شان‌اند. این گروه معتقد است که حکومت باید همه زندانیان را تبادل کند و سپس روی میز مذاکره برای برقراری آتش‌بس گفت‌وگو شود. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی این گروه به روزنامه ۸صبح ادعا می‌کند که حکومت با توجه به موضع گیری های  اخیر، اراده صلح ندارد و تلاش می‌کند که چالش‌ها فرا راه آغاز مذاکرات را بیش‌تر سازد. وی تصریح کرد که این گروه در توافق‌نامه صلح دوحه تنها بر آتش‌بس با امریکا به توافق رسیده و در آن طالبان مکلف نشده‌اند که حملات‌شان بر مراجع حکومتی را پایان ببخشند. به گفته سخنگوی گروه طالبان، این گروه بر اساس توافقات با امریکا، تنها هفت روز خشونت‌ها را کاهش داد و اگر حکومت خواهان برقراری آتش‌بس است، باید پیرامون آن در یک نشست دیگر بحث و توافق شود. این گروه اما تصریح می‌کند که حملات انتحاری و انفجارهای بزرگ در شهرها را پایان بخشیده و تلاش‌ها برای سقوط شهرستان ها را تنها برای نشان دادن «حسن نیت» متوقف کرده‌اند. ذبیح‌الله مجاهد تصریح کرد که خشونت‌های کنونی برخاسته از تحرکات حکومت است و این گروه در چنین مواقعی جز جنگ و شدت دادن آن، گزینه‌ی دیگری در اختیار ندارند.

موضع‌گیری تُند دو طرف در روزهای اخیر نشان می‌دهد که نقطه اختلافی میان حکومت و طالبان، بحث ارجحیت زمانی میان کاهش خشونت‌ها و رهایی زندانیان است. حکومت می‌گوید که اول باید خشونت‌ها از سوی طالبان کاهش یابد تا زمینه برای آغاز مذاکرات و حل چالش‌ها، از جمله رهایی زندانیان، فراهم شود. طالبان اما معتقد اند که نیاز است حکومت اول‌تر تبادل زندانیان را تکمیل کرده و دو طرف سپس در گفت‌وگوها روی کاهش خشونت‌ها یا برقراری آتش‌بس به توافق برسند. بحث‌ها روی این دو مورد تاکنون ادامه یافته و دو طرف حتی هم‌دیگر را به نداشتن اراده برای برقراری صلح متهم کرده‌اند. این در حالی است که تاکنون حدود چهار هزار و ۱۹ زندانی طالب و حدود ۷۳۷ زندانی نیروهای امنیتی با هم تبادل شده‌اند. با این حال اما حکومت معتقد است که افغانستان خونین‌ترین روزهای جنگ را سپری می‌کند.

این نکته اختلافی در روزهای اخیر در حالی برجسته و چالش‌زا می‌شود، که نگرانی‌ها از برگشت زندانیان آزاد شده طالب به میادین جنگ نیز بیش‌تر شده است. فضل‌هادی مسلم‌یار،‌ رییس مجلس سنا روز سه‌شنبه در مجلس گفته است که برخی از جنگ‌جویان گروه طالب پس از رهایی به سنگرهای‌شان باز گشته‌اند. وی افزود که موافق با رهایی زندانیان نیست، اما هم‌زمان با آن، با رهایی زندانیانی که به زندگی عادی‌شان باز می‌گردد نیز مخالفت ندارد. این در حالی است که مقامات در لغمان روز دوشنبه، شانزدهم تیر ماه تایید کردند که یک جنگ‌جوی طالب به نام قاری روح‌الله در حملات نیروهای امنیتی زخمی شده‌ است. به گفته مسوولان، این فرد حدود یک‌ونیم ماه پیش از زندان آزاد شد، اما دوباره به میدان جنگ بازگشته بود. گروه طالبان اما این مورد را رد می‌کنند، زیرا به باور این گروه، زندانیان آزاد شده طالب نزد کمیسیون زندانیان طالبان توافق دارند که دوباره به میدان جنگ باز نگردند.

حکومت و طالبان در حالی یک‌دیگر را بر نداشتن اراده برای صلح متهم می‌کنند که نشست‌ها برای کسب اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی هم‌چنان ادامه یافته است. کابل روز سه‌شنبه محور نشست سه‌جانبه افغانستان، پاکستان و چین بود که در آن بر کاهش خشونت‌ها و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی تاکید شد. پیش‌تر، اعضای نشست منطقه‌ای تقویت اجماع صلح نیز با صدور اعلامیه‌ای خواستار کاهش خشونت‌ها و آغاز این مذاکرات شدند. این در حالی است که قرار است نشست بین‌المللی تقویت اجماع صلح روز پنج‌شنبه با حضور ۱۹ کشور و سازمان بین‌المللی به گونه ویدیویی و در محوریت کابل برگزار شود.

موارد مرتبط
عامل حدود ۴۳ درصد خشونت با خبرنگاران طالبان و داعش اند
آیا آزاد نکردن ۶۰۰ زندانی طالبان، مانع مذاکرات صلح افغانستان خواهد شد؟
آمریکا و آسیای مرکزی؛ افغانستان دهلیزی برای نفوذ
ارسال نظر