چالش تکفير فرصتي براي باز خواني انديشه ها و تاکتيک ها براي شيعه در پاکستان
شيعه همواره به عنوان يک اقليت مذهبي در جهان اسلام به عنوان مذهب اعتراض عليه حاکميت شناخته مي شود. مکتب شيعه براي حفظ کيان مذهب و نشر آموزه هاي خود تاکتيک هاي خاص خود را داشته است.
تاریخ انتشار : 1399/6/24
منبع : اختصاصی دبیرخانه کنگره ,

محمد فرقان گوهر


اما آنچه در دهه هاي اخير در پاکستان رخ داد، اظهار بي رويه تمامي عقايد چالشي شيعه بر سرمنابر و بلکه طرح مسايل غلو آميز بر سرمنبر ها بوده است. جامعه‌ي سنتي پاکستان باتوجه به بنیه صوفي گرایانه، به اهل بيت ع ارادت خاصي داشته و از اين رو گاه در اثر طرح مباحث اختلافي اي مانند فدک، مذهب خود را ترک نموده و به شيعه مي پيوست. برخي از خطباي داغ پاکستاني به اصطلاح مستبصر بودند و در واقع مسايل اختلافي را وارد مباحث منبري کرده اند. بنظر مي رسد دستهاي پنهاني درکار بوده که چنين فضايي بوجود بيايد. از اين رو احساس خطر در طرف مقابل ايجاد شد و طيف مذهبي آنان به فضايل صحابه پرداختند و به بازخواني و بازنشر آن رو آوردند.
هر چند ریشه های افراط در اهل سنت به قرن هجدهم بر میگردد. شاه ولي الله دهلوي(1703_1762م) که برخي از دوران تحصيل را در حجاز گذرانده و از ابن تيميه تأثير پذيرفته بود، رويکرد حديثي را در اهل سنت شبه قاره تقويت کرد و رديه نويسي بر عليه شيعه پديد آمد. شاه عبدالعزيز محدث دهلوي تحفه اثنا عشريه را نوشت و سپس علماي شيعه نيز رديه هاي متعددي بر عليه آن نوشتند. همچنين مراسم مذهبي شيعه به عنوان بدعت تلقي شد و در برخي موارد اين اختلافات به خيابان ها نيز کشيده شد.
اما روند اين اختلافات پس از انقلاب اسلامي در ايران رو به رشد نهاد. عربستان نفوذ خود را در پاکستان تقويت کرد و تنها دکتريني که براي مقابله با شيعه در پاکستان مي توانست جواب بدهد، ايجاد فضاي احساسي درميان اهل سنت، از قبيل شيعه و رقيب تراشي براي اهل بيت ع تحت عنوان صحابه بود.
سپاه صحابه توسط يک طيفي از مهاجران هندي در منطقه صوفي گراي «جهنگ» تشکيل شد. کساني که از هند به پاکستان مهاجرت کرده بودند به ويژه ساکنان شهرهاي کوچک، پايگاهي اجتماعي نداشتند و شايد از لحاظ پيشينه نيز وابستگي فکري با مکتب ديوبند داشتند و از اين رو نسبت به ساکنان اصلي منطقه متفاوت فکر مي کردند. «جهنگ» شهر ساحلي رود چناب که در مرکز ايالت پنجاب قرار دارد، به دليل وجود مقبره يک صوفي بنام «سخي سلطان باهو(1631-1691م)» يک مرکز صوفيان بوده است. حتي گفته مي شود بنيان گذاري اين شهر نيزتوسط قبيله سيال به دستور يک مرشد صوفي بنام «شاه جلال بخاري» بوده است. سخي سلطان از طايفه اعوان بوده که گفته مي شود از نسل غير فاطمي امام علي ع هستند. لقب «باهو» به دليل ابيات عرفاني اي که وي سروده بود که در پايان آنها همواره «با هو» مي آمده است. وي نفوذ فراواني در اين منطقه داشته است. «دکتر طاهر قادري» عالم صوفي نيز از همين منطقه است.
اما سپاه صحابه در اين منطقه بذر تعصب را پاشيد. آنها هر چند با مزارات و مقابر اولياء ميانه خوبي نداشتند، ولي در ظاهر هدف اصلي خود را شيعيان معرفي کردند که در کتابهاي خود و احيانا بر سرمنابر به صحابه بدو بيراه مي گويند. لذا بن مايه اصلي اين جريان را، صحبت هاي منبريان افراطي شيعه و «ميراث مکتوب مناظره محور» تشکيل مي داد.
در هفته هاي اخير که تنور تکفير دوباره داغ شده، دليل ظاهري اش سخنان يک سخنران مذهبي در اسلام آباد در روز چهارم محرم بود که گفت: مطالعه فدک توسط حضرت زهراء براي اثبات فسق و فجور فلاني(همراه با اسم) بود. اين باعث شد که آنها شيعه را متهم به اهانت صحابه کنند. در کنار آن، پخش زيارت عاشوراء توسط شبکه سراسري 24 همراه با لعن هاي تلويحي و تصريحي، دستاويزي شد تا شيعه را به عنوان اهانت کنندگان به صحابه معرفي کنند.
علماي شيعه در کنفرانسي که روز شنبه هفته جاري (22 شهريور) در اسلام آباد برگزار کردند، بر وحدت و مسالمت آميزي تاکيد بيشتري کردند و اهانت به مقدسات مسلمه ديگر فرقه ها را ممنوع اعلام کردند.
اما مشکل آن است که ماشين هاي تبليغاتي تکفيري، اين روزها در حال جذب طيف بي طرف اهل سنت به نفع خود هستند(مي توان در پياده روي اخير کراچي که تحت عنوان عظمت صحابه برگزار شده بود آن‌را مشاهده کرد) و تنها ابزار شان، ايجاد مرزبندي با شيعه از طريق اتهام دشمني شيعه با صحابه است. لذا آنچه نياز روز است تبيين منطقي و واقع بينانه نظر شيعه نسبت به صحابه پيامبر(ص) به طور عام و به طور خاص نسبت به اصحابي که با اهل بيت (ع) در چالش بودند. شايد فتواي «عدم اهانت به مقدسات اهل سنت»، ديگر جوابگو نباشد.

موارد مرتبط
جیش محمد چگونه، کی، و چرا جود آمد؟
رهنمون دینی، ارشاد و مقابله مداوم با تفکر تکفیری
شبکه حقانی؛ بازوی نیرومند پاکستان در مذاکرات
ارسال نظر