آیا طالبان کابل را تصرف خواهد کرد؟!
تاریخ انتشار : 1400/5/16
منبع : ترجمه اختصاصی سایت ,

اعلام خبرخروج کامل و بدون قید و شرط ایالات متحده از افغانستان که در نتیجه توافق میان این کشور و طالبان صورت گرفت، افزایش سریع پیشروی طالبان از اول ماه مه را به همراه داشت. این پیشروی خیره کننده با عقب نشینی گاه بدون نبرد واحدهای ارتش ملی  و دیگر نیروهای امنیتی دولت افغانستان همراه بود. گفته می شود تا کنون بیش از نیمی از ولسوالی های افغانستان تحت کنترل طالبان قرار گرفته است. مطالعه عمیق محورهای پیشرفت و انتخاب های استراتژیک طالبان این امکان را فراهم می آورد که بتوان با کاهش خطرات نظامی و تأثیر مستقیم بر مردم غیرنظامی ، استراتژی خفگی دولت افغانستان را تشخیص داد.

در عین حال ، هر یک از دو اردوگاه بر مذاکرات صلح دوحه که از 17 ژوئیه بین هیئت دولت  تحت رهبری دکتر عبدالله عبدالله و حامد کرزی رئیس جمهور سابق و هیئت طالبان به رهبری ملا برادر از سر گرفته شد سرمایه گذاری کرده اند.  همه از پیشرفت اندکی که در این مذاکرات از زمان شروع آن در پاییز 2020 ایجاد شده متأسفند ، در حالی که به راه حل مسالمت آمیزی برای حل و فصل درگیری ابراز امیدواری می کنند.

اراده برای فتح نظامی

از 14 آوریل ، طالبان تعداد مناطق تحت کنترل خود را در افغانستان تقریباً سه برابر کرده است. هنوز برای قضاوت نسبت به ظرفیت واقعی  طالبان برای اداره این مناطق زود است. با این حال ، آزادی مانور آنها در مراکز اداری و خروج واحدهای دولتی ، محاسبه تعداد مناطق تحت کنترل طالبان را در حدود 229 مورد ممکن می سازد که  197 مورد آن مربوط است به مناطق تصرف شده از 1 مه 2021 [4]. تنها ولایت کابل ، پنشیر ، کنر و دایکندی به طور کامل از کنترل آنها خارج هستند. ولسوالی های تحت کنترل طالبان در این مرحله عمدتا مناطق روستایی هستند که بسیاری از آنها قبل از اول ماه مه مورد مناقشه بودند. با این حال ، مقیاس پیشرفت واحدهای طالبان به آنها امکان می دهد 16 مورد از 34 مرکز استان را مستقیماً تهدید کنند. علاوه بر این ، بدتر شدن وضعیت از ژانویه 2021 باعث آواره شدن حدود270،000 افغان شده است .

با این حال،  قدرت دفاعی نیروهای امنیتی افغانستان  را نیز نباید دست کم گرفت. علیرغم تأثیر روانی قوی رویدادهای اخیر ، این واحدها هنوز از مزیت عددی قابل توجه ، و برتری تکنولوژیکی بسیار واقعی و نیز از قابلیت پشتیبانی هوایی دقیقی برخوردارند. هنگامی که ارتش سرخ در مارس 1989 عقب نشینی کرد، بسیاری از تجزیه و تحلیل ها سقوط رژیم کمونیستی نجیب الله را ظرف چند هفته پیش بینی می کردند. با این حال ، تا سال 1992 طول کشید تا مجاهدین شهر کابل را تصرف و رئیس جمهور را برکنار کردند. سرعت پیشروی طالبان تا حدودی با حرکت عقب نشینی استراتژیک واحدهای نیروهای امنیتی افغانستان که تجهیزات خود را در سایتهای استراتژیکی که مایل به دفاع از آنها هستند متمرکز می کنند مطابقت دارد.

با تصویر کلی از وضعیت موجود ، تحلیل اقدام استراتژیک انجام شده توسط طالبان از اول ماه مه جالب توجه است. سه عنصر اصلی در پیشروی واحدهای طالبان مشاهده می شود: حرکت سریع به سمت استانهای شمالی، کنترل محورها ومناطق پرسود اقتصادی و عدم فشار به ولایات شرقی.

استانهای شمالی

از آغاز حمله، طالبان تلاش های نظامی خود را بر فتح ولایت های تخار و بدخشان در شمال شرق افغانستان متمرکز کرده است. ولایت قندوز ، که قبلاً تحت فشار زیادی بود ، به سرعت تصرف شد.. سرعت این پیشروی در منطقه ای که تا به امروز حضور شورشیان در آن بسیار بیشتر از سایر مناطق کشور مورد بحث بود ، با تمایل به جلوگیری از ائتلاف جدید در شمال کشور قابل توضیح است. این ولایت ها در دهه 1990 به عنوان سنگر ائتلاف شمال[1] و نقطه شروع مجدد در هنگام سقوط طالبان در سال 2001 بودند. امروزه طالبان با تسلط بر 26 منطقه از 28 ولسوالی ولایت بدخشان و 14 منطقه از 17 ولسوالی تخار  ، در حال تصرف مراکز استان های فیض آباد و تالقان و محروم کردن نیروهای ویژه دولتی افغانستان از پایگاه زمینی سنتی خود است. سرعت این تصرفات و این واقعیت که بسیاری از این ولسوالی ها بدون هیچ گونه تمایلی برای دفاع از سوی واحدهای افغان تصرف شده اند بر خیره کنندگی این عملیات و تأثیر مستقیم آن بر روحیه این واحدها تأکید می کند. به گونه ای که گفته می شود 2400 سرباز افغان به تاجیکستان فرار کرده اند .

محورهای اقتصادی و نقاط مورد علاقه: خفه کردن دولت

دومین محور تلاش نظامی طالبان، تسخیر بخشهای استراتژیک شبکه جاده ای و پستهای مرزی ضروری برای عملکرد اقتصادی کشور است. با این کار ، آنها دولت را از آزادی حرکت در سرزمین و از امکانات اقتصادی اش محروم می کنند. جاده کمربندی و اصلی کشور که هرات را از طریق کابل به مزار شریف متصل می کند مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. طالبان چندین بخش بین مزار شریف و دوشی (بغلان) در شمال و تقریباً تمام ولسوالی هایی که جاده کمربندی بین شهر قلات خلجی (زابل) و هرات از آن عبور می کند را، تحت کنترل خود درآورده اند. کنترل این محور، فراتر از ایجاد محدودیت آشکار برای عملیات نظامی دولت ، که از جاده اصلی  محروم شده ، امکان ایجاد ایست بازرسی و ایجاد خفگی  برشهرهای بزرگ از طریق کاهش جریان اقتصادی را فراهم می کند.

در همین راستا ، طالبان تلاش کرده  تا آنجا که ممکن است بسیاری از گذرگاه های مرزی بین المللی  که این جریانها از آنجا عبور می کنند را ، تحت کنترل خود درآورند. این گذرگاه ها در شمال ها عبارتند از گذرگاه به تاجیکستان در اشکاشم (بدخشان) و شیرخان بندر (قندوز) ، گذرگاه به ازبکستان در حیرتان (بلخ) و به ترکمنستان در آقینه (فاریاب) و طرغندی (هرات). همچنین از غرب به ایران ، پاسگاه های مرزی اسلام قلعه (هرات) و شیخ ابونصر فراهی (فراه) توسط طالبان اداره می شوند. و سرانجام در شرق و جنوب به سمت پاکستان ، سایتهای مرزی نمادین اسپین بولدک (قندهار) و جاجی آریوب (پکتیا) نیز به دست طالبان افتاده اند. همه این پست های مرزی نشان دهنده کمبود قابل توجهی برای دولت است که تقریباً 4 میلیون دلار در روز مالیات گمرکی دریافت می کند. به نظر می رسد خفه شدن اقتصادی دولت افغانستان هدفی است که توسط طالبان دنبال می کند، دستگاه تبلیغاتی این گروه نیز احتمالاً به زودی از کمبودهای موجود در مناطق دولتی با برجسته کردن فساد در ان مناطق استفاده خواهد کرد.

استانهای شرقی: اولویت بندی و مدیریت زمان

شاید در ابتدا عجیب به نظر برسد که ولایات شرقی افغانستان نسبتا در پیشروی های طالبان بطور نسبی دست نخورده اند. بنابراین وضعیت در ولایت های پکتیکا ، خوست ، ننگرهار ، کنر و نورستان نسبتاً پایدار به نظر می رسد. این عدم علاقه به مناطق مرزی قبیله ای پاکستان را می توان به سه طریق تفسیر کرد. از یک سو ، به نظر می رسد که پاکستان به منظور جلوگیری از اثر گذاری طالبان بر مناطق قبایلی پشتون و حرکتهای مردمی پاکستان، از طریق سرویس اطلاعاتی نظامی خود، طالبان را وادار کرده است تا بی ثباتی این استان ها را محدود کنند. از سوی دیگر ، نیروهای دولتی و شبه نظامیان محلی در این مناطق به خوبی مستقر شده اند. و در نهایت اینکه ، ساکنان این استانها چندان دیدگاه خصمانه ای نسبت به طالبان ندارند. به احتمال زیاد استراتژیست های طالبان اهداف استراتژیک خود را در اولویت قرار داده اند تا خطرات نظامی و سیاسی را در مناطقی که حمایت آنها با سهولت بیشتری بدست می آید محدود کنند.

مذاکرات در دوحه: وضعیت و عدم سازش

مذاکرات در دوحه در بدترین شرایط ممکن برای دولت افغانستان از سر گرفته می شود. دولت کابل که ظاهراً از نظر نظامی شکست خورده است ، امروز نمی تواند چیزی از طالبان بخواهد. دولت برای حفظ روحیه نیروهایش همچنان به صدور بیانیه نسبت  به توانایی خود برای حفظ سرزمین ، برجسته سازی پیروزی های  نادر نیروهای امنیتی افغانستان (9 ولسوالی از اول ماه مه) ، و حتی انتشار تصاویر موفقیت های قبلی در شبکه های اجتماعی ادامه می دهد. در عین حال ، مقامات دولتی،  پاکستان را به دلیل حمایت از طالبان مورد انتقاد قرار می دهند و مواضع خود را در مقابل هیئت طالبان حفظ می کنند.

نتیجه

انتخاب دقیق و روشمند اهداف، منطق استراتژیکی که در حملات اخیر طالبان پدیدار می شود و عدم انجام اقدامات عمده در ولایات شرقی ، چیزی کاملاً منحصر به فرد در مورد سازماندهی این گروه است و متمرکز بودن آن را نشان می دهد. طالبان خود را به یک شورش محدود به منطقه جغرافیایی مشخص خلاصه نکرده است بلکه توانایی خود را در مقیاس کل قلمرو افغانستان نشان داده است. توانایی سازماندهی عملیات نظامی در مقیاس بزرگ بر پیشرفت نظامی این جنبش از زمان سقوط آن در سال 2001 تأکید می کند.

محاصره مراکز اصلی شهری افغانستان ، مانور چندانی برای دولت و یگان های نیروهای امنیتی افغانستان برای مقابله با حمله طالبان باقی نمی گذارد. اگرچه ممکن است این محاصره ها با رسیدن به مناطق با قدرت دفاعی به سرعت کند شود ، اما بعید به نظر می رسد که نتیجه این درگیری ها برای دولت افغانستان مطلوب باشد. سناریوی سالهای 1989-1992 در ذهن همه وجود دارد و احتمالاً مقامات افغان که در مقابل تسلط اجتناب ناپذیر طالبان خواستار سرمایه گذاری مجدد خارجی هستند چنین امیدی دارند. بنابراین سؤال بی پاسخ دیگر این نیست که آیا طالبان کابل را تصاحب می کند ، بلکه این است که آیا آنها می توانند آن را حفظ کنند و در سطح ملی و بین المللی به رسمیت شناخته شوند؟

 نویسنده: گابریل رومانشه

ازlesclesdumoyenorient.com

[1]  جبهه متحد اسلامی ملی برای نجات افغانستان معروف به ائتلاف شمال یک ائتلاف نظامی به رهبری احمد شاه مسعود علیه حکومت طالبان بود که در زمستان ۱۳۷۴ پس از تصرف کابل توسط طالبان تأسیس شد.

موارد مرتبط
نیاز افغانستان چیزی فراتر از بیانیه است/ راه‌حل‌های پیشنهادی
تلاش القاعده برای عرض اندام در خاورمیانه و افغانستان
ماهیگیری داعش از آب گل آلود
ارسال نظر