رسانه در کشور عربستان سعودی...(2)
تاریخ انتشار : 1400/7/1

مطبوعات در دوره هاشمی

در این دوره با حکومت اشراف به رهبری «الشریف حسین» بر حجاز آغاز گردید. در این دوره سه روزنامه و یک مجله منتشر گردید.

یکم. القبله: روزنامه «القبله» در تاریخ 15 اگوست 1916 منتشر گردید. «القبله» اولین روزنامه ای است که در دوره هاشمی در حجاز انتشار یافت. این روزنامه دو بار در هفته منتشر می شدو در چاپ خانه «مطبعه الامیریه» در مکه مکرمه چاپ می گردیدند. «القبله» مطبوعه ای سیاسی – عمومی بود که به نشر اعلامیه های دولتی اهتمام می ورزیدند. این روزنامه عملاً سخن گوی دولت هاشمی به حساب می آمد (9). تیراژ این روزنامه 4 صفحه ای پنج هزار نسخه در هر شماره بود. برخی از نویسندگان و اندیشمندان که معروف ترین آنان «فؤاد الخطیب» بود و مسئول امور خارجی دولت هاشمی بود با روزنامه مزبور همکاری داشتند. یکی از ویژگی های «القبله» بلاغت ادبی آن بود که با سایر روزنامه های منطقه متمایز بود. این مطبوعه در تاریخ 25 سپتامبر 1924 یعنی پس از 8 سال و 5 ماه از انتشار متوقف گردید.

دوم. الفلاح: اولین شماره «الفلاح» در تاریخ 21 اکتبر 1919 در شهر دمشق منتشر گردید؛ سپس به حجاز منتقل شد. اولین شماره آن که در مکه منتشر گشت در تاریخ 8 سپتامبر 1920 توسط صاحب امتیاز آن «عمر شاکر» بود. این مطبوعه در روز شنبه هر هفته منتشر می شد ولی در سال 1924 متوقف گردید. یکی از ویژگی های این روزنامه شیوه بلیغ ادبی آن به ویژه در نوشتن مقالات ادبی بود.

سوم. برید الحجاز: اولین شماره این روزنامه به عنوان مطبوعه ای سیاسی – عمومی در تاریخ 26 نوامبر 1924 در جده منتشر گردید. «محمد صالح نصیف» مالک و سردبیر این مطبوعه چهار صفحه ای که روزهای یکشنبه و چهارشنبه هر هفته منتشر می شد؛ بود. «برید الحجاز» در زمان شریف «علی بن الحسین» که پدرش به نفع وی از قدرت صرف نظر کرد؛ منتشر می شد. این نشریه همانند سایر مطبوعات منطقه حجاز پس از صدور شماره (54) در ژوئیه 1925 متوقف گردید.

چهارم. مجله جرول الزراعیه: اولین شماره این مجله تخصصی در تاریه 21 مارچ 190 در مکه مکرمه انتشار یافت. این مجله ماهیانه در 32 صفحه توسط دانشجویان دانشکده کشاورزی منتشر می شد. این مجله تنها پس از چاپ سه شماره متوقف گردید.

ویژگی های دوره هاشمی

 دوره حکومت هاشمی بیش از دوره قبل (دوره عثمانی) با پیشرفت هنر روزنامه نگاری و امکانات چاپ خانه ای و کادرهای حرفه ای مطبوعاتی همراه بود. کادرهایی که برای روزنامه ها به ویژه روزنامه «القبله» که با ادبیات غنی آن از سایر مطبوعات متمایز بود؛ مطلب می نوشتند.

در این دوره تعداد افراد با سواد به علت انتشار افکار جدیدی که از مصر و شام به حجاز وارد شده بودند؛ افزایش یافتند. این وضعیت به طور طبیعی باعث انتشار و توزیع روزنامه های گردید.

البته فصل مشترک میان دو دوره عثمانی و هاشمی توقف روزنامه ها و مجلات پس از چند ماه یا حداکثر چند سال از انتشار بود.

 مشکل دسترسی به کاغذ از مهم ترین مشکلات مطبوعات حجاز در پایان دوره عثمانی و نیز در دوره هاشمی بود. علت این وضعیت نیز در شروع جنگ جهانی اول که از سال 1914 در اروپا آغاز و تا سال 1918 ادامه داشت؛ می باشد.

 

موارد مرتبط
ارسال نظر