ظاهرة الجهاديين المغاربة وسياقات تحولاتها المحلية والعالمية
نویسنده می کوشد تا در این کتاب، سبک و توجیهات تحول برخی از مراکشی ها به سمت خشونت دینی و پیوستن به گروه های «جهادی افراطی» را بررسی کند. وی چارچوبی تحلیلی برای شناخت پدیده «جهاد مراکش» ارائه می دهد که آمیزه ای از عامل بین المللی و داخلی است.
تاریخ انتشار : 1399/11/19
بازدید : 205
سال نشر : 0
تعداد جلد : 0
صفحات : 0

این کتاب، به بررسی محیط سیاسی بین المللی و ارتباط آن با افراط گرایی و جهانی سازی تروریسم می پردازد و به صورت ویژه به محیط سیاسی «مراکش» و رویکرد امنیتی – اجتماعی – دینی مقابله با تشکل های جهادی، می پردازد. در ادامه جریان های جهادی خودِ «مراکش» را با تمرکز بر تفکرات، تشکل ها و سازوکار فعالیت آن بررسی می کند تا در نهایت، تصویری از عناصر جهادی این کشور و دلایل حضور چشمگیر آنان در سیستم گروه ها و تشکل-های جهادی برون مرزی، ارائه دهد.

نویسنده برای بررسی پیدایش جریان های جهادی «مراکش»، به صورت کلی رابطه جریان اسلامی این کشور با جماعت «اخوان المسلمین مصر» را در دهه پنجاه و شصت، به صورت ویژه مورد بررسی قرار می دهد و بدین نتیجه می رسد که اسلام گرایان مراکشی از نظر روانی و فکری تحت تأثیر سرکوب امنیتی، زندانی شدن، شکنجه و آوارگی همتایان مصری خود قرار دارند.

در این کتاب، سلفیت جهادی «مراکش» به عنوان سلفیتی مستقل و ارتباط آن با سلفیت جهادی کشورهای خلیج مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه، نویسنده به تأثیر جهاد «افغانستان» بر افزایش گرایشات جهادی گروه های خشونت طلب دینی «مراکش» می  پردازد و این دوره از جهاد را «فرصتی تاریخی» برای تولد «جهاد جهانی» به صورت کلی و «جهاد مراکشی» به صورت خاص می داند؛ زیرا به نوبه خود، زمینه را برای ظهور و بروز نسلی جدید از داوطلبان جَوّ زده فراهم می کند که فعالیت های امدادی – انسانی و مبارزاتی را با هم در می آمیزند.

از جمله آثار جنگ «افغانستان» می توان به شرایط «عراق» پس از تجاوز سال 2003 «آمریکا» اشاره کرد که شرایط مناسبی برای جذب گروه های جهادی متمایل به نبرد از جمله گروه های مراکشی، فراهم ساخت.

نویسنده با اشاره به نقش حوادث 11 سپتامبر 2001 در «ایالات متحده آمریکا» و پیامدهای آن، می گوید: تشکیلات «القاعده» و سرکرده آن «اسامه بن لادن»، عامل جذابی برای عناصر جهادی «مراکش» بود.

در ادامه مباحث، حادثه برجسته تر در تاریخ گروه های جهادی «مراکش» یعنی انفجارهای «دار البیضاء» بیان می شود که در سال 2003 رخ داد و چندین کشته و مجروح بر جای گذاشت. در این مبحث، عاملان حادثه از نظر سنی، سطح تحصیلات، سطح اجتماعی، اقتصادی، مناطق جغرافیایی محل زندگی و میزان برخورداری این مناطق از خدمات عمومی مورد بررسی قرار می گیرند. نویسنده بدین نتیجه می رسد که این افراد حدود 30 سال سن دارند و در محیط های حاشیه ای، کم برخوردار و محروم که بیکاری در آن موج می زند، تربیت یافته اند. این عوامل، بستری مناسب برای رشد و شکوفایی گروه های جهادی «مراکش» و انتقال دایره فعالیت آنان از محیط داخلی به محیط برون-مرزی فراهم می سازند.

پس از تحلیل حادثه مذکور، خطوط کلی راهبرد جدید «مراکش» در برخورد با گروه های جهادی ذکر می شود؛ به موجب این راهبرد، دولت در مناطق حاشیه-نشین پروژه های توسعه اقتصادی را اجرا کرد، سیاست دینی جدیدی موسوم به «بازنگری در ساختار دین» اتخاذ کرد تا از این فرصت برای بسط نفوذ و سیطره دولت استفاده کند و از سوی دیگر، سمبل دین را به صورت انحصاری به عنوان «امیر المؤمنین»، در اختیار پادشاه قرار دهد.

مبحث بعدی با عنوان «تحول کیفی سوم در جریان جهادی» به «بهار عربی» و اثر آن بر این گروه ها اختصاص دارد؛ زیرا حوادث این برهه، نسل سوم جهاد جهانی را تربیت کرد که باعث شد تا حوزه فعالیت سلفیت جهادی گسترش یابد و انقلاب «سوریه» را بستر مناسبی برای آموزش و پناهگاهی امن برای صدها مبارزان با ملیت های مختلف بداند.

پدیده جهادی در «مراکش» از عوامل مؤثر ژئواستراتژیک جهان عربی جدا نیست. «ریشه های جهاد جهانی از ظلم هایی بنیادین نشأت می گیرد که در محیط سیاسی و اجتماعی ریشه دارد و از ظلم های واقعی و غیر واقعی ناشی می شود که متشکل از دو عامل است: 1- سیطره غرب بر جهان اسلام. 2- شکست الگوی انتقال مسالمت آمیز قدرت در جهان عرب».

جریان جهادی «مراکش»، به دلیل ضربه های پی درپی امنیتی و تحولات فکری شماری از شخصیت های برجسته و اعضای آن، رو به ضعف نهاد.

نویسنده با پرداختن به رویکرد امنیتی – فرسایشی مقامات «مراکش»، کتاب را به پایان می رساند و می گوید: این رویکرد در انحلال ده ها هسته تروریستی و سرکوب ده ها حمله تروریستی احتمالی موفق بوده است؛ اما به نظر می-رسد که نتوانسته است، منابع افراط گرایی را بخشکاند؛ یعنی شرایط اجتماعی، اقتصادی و خفقان سیاسی هیچ تغییری نکرده است. سیاست سرکوب نیز نتوانسته است، برخی از عناصر جهادی را متقاعد سازد تا از تفکرات خود دست بردارند.

مرتبطات