في الإسـلام الرقمي: كيف ارتحل المسلمون إلى الفضاء السيبرانيّ؟
کتاب «في الإسـلام الرقمي: كيف ارتحل المسلمون إلى الفضاء السيبرانيّ؟/ اسلام دیجیتال: مسلمانان چگونه به فضای سایبری کوچ کردند؟» اخیرا در «تونس» به چاپ رسیده است و به گروه های اسلام گرا، حضور آن ها در فضای مجازی و استفاده آن ها از شبکه های اجتماعی برای تبلیغ ایدئولوژی خودشان، می پردازد.
تاریخ انتشار : 1400/2/2
بازدید : 82
سال نشر : 0
تعداد جلد : 0
صفحات : 0

این کتاب مشتمل بر 7 فصل است و به مباحث زیر می­پردازد:

 فتوای مجازی، گفتمان دینی و نهادسازی مجدد 2- فتوای سایبری: بازار دینی و جنگ با قوانین دینی 3- تروریسم مجازی 4- راهبردهای تکفیر و سازوکار آن 5- گفتمان جهاد مجازی و جهانی­سازی خشونت مقدس 6- جهاد سایبری، «داعش» و شبکه های اجتماعی 7- فعالان مجازی و فضای عمومی در «تونس»، درگیری گفتمان های مجازی

نویسنده کتاب خود را با موضوع «مؤسسه صدور فتوا» به عنوان جوهره گفتمان گروه های اسلام گرا آغاز می کند. او معتقد است که این مؤسسه، از مسجد به فضای مجازی نقل مکان کرده است و می گوید:

«از آنجا که مؤسسه صدور فتوا، نقشی اساسی در جزئیات امور روزمره و مسائل جدید دارد، به سرعت به ابزار ارتباطی فوق العاده و فعالی تبدیل شده است که برجسته ترین آن صدور فتوای مجازی است و با ارائه خدمات متناسب با نیاز کاربران، آنان را با خود همراه می سازد».

وی افزود: تحول مهم در جهان اسلام در حوزه رسانه رخ داد. «دولت های حاکم و سازمان های مالی و نفوذی مرتبط با آن؛ به ویژه پس از جنگ دوم خلیج به وسایل ارتباطی مدرن روی آوردند و از چارچوب های ملی رسانه ای پا را فراتر نهادند. این امر در زمینه صدور فتوا، اطلاعات و گفتمان نیز، غوغایی به پا کرد».

رسانه های دینی اسلامی نیز شکل گرفت و فعالان اجتماعی از دنیای واقعی به فضای مجازی نقل مکان کردند؛ لذا انسان مسلمان برای یافتن پاسخ انواع پرسش های دینی خود، به استفاده بیشتر از اینترنت و فضای مجازی روی آورد.

نویسنده در ادامه به مبحث «جهاد سایبری» می پردازد و از تشکیلات «داعش» به عنوان یکی از گروه­های جهادی ای نام می برد که توانسته است به خوبی از فضای مجازی بهره برداری کند، مثلا هنگام تصرف شهر «موصل»، بیش از 40 هزار توئیت در توئیتر منتشر ساخت و صفحات کاربری وابسته به این تشکیلات در این شبکه اجتماعی به 60 هزار صفحه می رسد.

«داعش» نسبت به کارآیی شبکه های اجتماعی در تبلیغات، جذب نیرو و کسب حمایت مالی، آگاهی راهبردی دارد. این پلتفرم ها پایگاه های ملی و محیط­های عمومی مناسبی برای فرهنگ سازی خشونت مقدس به شمار می رود.

مؤلف در فصل پایانی به بررسی وضعیت «تونس» می پردازد و می گوید: تأثیر فضای مجازی در جوامعی که با تحولات بزرگ بنیادین مواجه است، بیشتر است. جامعه «تونس» از ده سال پیش می کوشد تا جامعه ای مدنی و مبتنی بر ارزش های شهروندی، مدرنیته و مساوات بنا سازد و به دایره دین و حلال و حرام دینی برگردد؛ اما گروه های اسلامی مُدام مانع اجرای این طرح می شوند؛ زیرا بر پارلمان که مرجع قانون گذاری در کشور است، سیطره دارند.

وقتی کمیته «آزادی های شخصی و تساوی ارث» تشکیل شد و مباحثی مانند تساوی زن و مرد در مبحث ارث مطرح شد، ارائه لیستی از فعالانی که در مباحث سیاسی و فکری مرتبط با کمیته وارد شدند، نشان می دهد که آنان هم در فضای مجازی و هم در فضای عمومی از اهرم های فشار و توجیه رنج می برند، مثلا یکی از مفتیان سابق با پرداختن به مسائل جزئی مانند «مهریه» و «ولیّ» عامدانه قصد دارد تا این کمیته را در موضع کسی قرار دهد که هویت فرهنگی جامعه را مورد هدف قرار داده است. اساتید دانشگاه «الزیتونه» نیز همین موضع را اتخاذ کردند

مرتبطات
داعش و اسلام
اسلام و مسلمانان