نگاهی کوتاه به فراز و فرود القاعده مغرب اسلامی در دوره عبدالمالک دروکدل
قدرت گرفتن دروکدل در درون القاعده عبدالمالک دروکدل که اصالتا الجزائر و متولد سال 1970 بود از قدیمی ترین فرماندهان محلی القاعده شمرده می شد که فعالیت های نظامی خود را با گروه «الجماعه الاسلامیه المسلحه » به عنوان سازنده مواد منفجره آغاز و سپس به تدریج پیشرفت کرد. در سال 1998 این گروهِ رو به ضعف نهاده دچار انشعاب شد و در پی آن گروه «الجماعه السفیه للدعوه و القتال (GSPC) » ظهور کرد که دروکدل در سال 2004 رهبری آن را به عهده گرفت. GSPC تحت رهبری او در سال 2006 با القاعده بیعت کرد و سال بعد به «القاعده مغرب اسلامی»تغییر نام داد.
تاریخ انتشار : 1399/6/30
منبع : اختصاصی دبیرخانه کنگره

سعید غلامزاده

 

دروکدل نقش پر رنگی در ارتباط دادن جهاد بین المللی و محلی داشت وی از یک سو با رهبران عالی رتبه القاعده خصوصا ابو مصعب زرقاوی (رهبر شاخه القاعده در عراق) در ارتباط بود و از سوی دیگر بر استراتژی انطباق با شرایط محلی و استفاده از اعتراضات نسبت به شرایط موجود به منظور جلب حمایت های مردمی تأکید می کرد.

القاعده مغرب اسلامی به رهبری دروکدل از الجزائر فراتر رفت و به طور ویژه در منطقه ساحل گسترده شد و با اجرای عملیات هایی در مالی، موریتانی، لیبی، تونس و نیجر به یک تهدید منطقه ای تبدیل گردید. وی که به عنوانی فردی بی رحم و بلند پرواز شناخته میشد بر خلاف دیگر رهبران القاعده سابقه آموزش در کمپ های خارجی را در کارنامه خود نداشت. علی رغم حضور قوی نیروهای فرانسوی و دیگر نیروهای امنیتی و حافظ صلح من جمله بیش از 14000 هزار سرباز سازمان ملل دروکدل توانست سالها از دست آنها جان سالم به در برد.  کند. بدون شک این امر تا حد زیادی به دلیل آن است که وی بیرون از مالی و در الجزائر یا تونس پناه گرفته بوده است. او البته توانایی خود در افزایش گروگان گیری و عملیات های انتحاری را به خوبی ثابت کرده بود. در دوره او القاعده مغرب اسلامی توانست در 4 سال منتهی به سال 2014 فقط از طریق آدم ربایی و گروگان گیری 75 میلیون دلار درآمد کسب کند دستاوردی که سبب شد این گروه حتی از القاعده مرکزی هم ثرومتند تر شود و بی تردید جایگاه دروکدل را در درون القاعده مغرب اسلامی تقویت کرد. القاعده مغرب اسلامی همچنین از عملیات های انتحاری خصوصا حمله به دفتر نخست وزیری الجزائر در سال 2007 و حمله به هتل رادیسون بلو واقع در باماکو در سال 2015 که توسط گروهی وابسته به المرابطون به اجرا در آمد بهره برداری زیادی کرد.

دروکدل با بهره گیری از  شخصیت کاریزماتیک خود جهادیست های شمال آفریقا را به جای ملحق شدن به داعش به جنگ در ساحل و مغرب دعوت کرد. وی همچنین با تیزبینی پیش بینی کرده بود که اجرای بلا درنگ شریعت از سوی شبه نظامیان اسلام گرایی که تومبوکتو را در سال 2012 اشغال کردند به مداخلات غربی ها در مالی منجر خواهد شد.

ضعف القاعده مغرب اسلامی و جغرافیای امنیتی منطقه

دروکدل که از سالها پیش در شمال آفریقا پناه گرفته بود خود متوجه این حقیقت شده بود که گروه تحت فرمان وی به شکل معناداری در حال از دست دادن نفوذش در حیات خلوت خویش می باشد. گرچه او همچنان امیر  القاعده مغرب اسلامی و یکی از  شخصیت های اصلی حرکت القاعده باقی مانده بود ولی از آن فرمانده عملیاتی سابق  خیلی فاصله داشت. وی همچنین با چالش ظهور رقبای وابسته به داعش مواجه شد و در پی آن به طور گسترده ای از منطقه اصلی مورد منازعه که به تدریج به سمت ساحل در حرکت بود کنار زده شد. در سالهای اخیر عرصه جهادی ساحل از قوانین خودش پیروی کرده و گروه های مستقر در ساحل به تدریج تحت رهبری شخصیت های محلی همچون ایاد آغ غالی قدرت یافته اند. این گروه های تروریستی توانسته اند ولو تحت حمایت جماعت نصرت الاسلام و المسلمین به خود مختاری قابل توجهی برسند.

گرچه مرگ دروکدل می تواند پیروزیی نمادین و بزرگ و نیز ضربه ای قابل توجه به افراط گرایی در منطقه به حساب آید لکن این اتفاق به احتمال زیاد تغییر محسوسی را در موازنه قدرت یا تضعیف گروه های جهادیست مستقر در ساحل به همراه نخواهد داشت. روند تشدید خشونت افراط گرایانه در منطقه احتمالا ادامه خواهد یافت و بر کشور های همسایه تاثیر خواهد گذاشت. گروه های وابسته به القاعده به جای اینکه فقط بر تاثیر رهبران کاریزماتیک تکیه کنند، با بهره برداری از اعتراضات محلی و بحران های موجود و نیز با ارائه خدمات به منظور جذب حمایت های مردمی  اهدافشان در منطقه را پی گیری می کنند.

 

مرتبطات
سراج الدین زریقات
«ابومصعب عبدالودود» سازنده مواد منفجره، سرکرده «القاعده در مغرب عربی»
«ابوعیاض التونسی» روباه «القاعده»
«قاسم الریمی» سرکرده تروریست‌های القاعده که در یمن کشته شد، کیست؟
سلفی­گری در سودان؛ دوراهی تسلیم و کشمکش
ارسال نظر