مدخلیه در لیبی- 1 مدخلیه در زمان قذافی
بعد از سقوط معمر قذافی در سال 2011، لیبی شاهد ظهور پر تعداد گروه های مسلح بود. این گروه ها که در ابتدا به منظور مبارزه با نیروهای رژیم سابق در سطح شهرهای اصلی تشکیل شدند، خیلی سریع در عرصه های امنیتی و سیاسی کشور ریشه دواندند و به صورت منطقه ای مستقر شدند. تکثیر آنها یکی از ویژگی های مهم لیبی پسا قذافی است. این گروه ها با مشروعیتی که از راه سلاح به دست آورده بودند و با بهره گیری از فقدان یک قدرت معارض و خصوصا عدم حضور یک دستگاه امنیتی معتبر رفته رفته در مؤسسات سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشور نفوذ کردند. این شرایط مسئولان را واداشت تا برای ایجاد امنیت مؤسسات وآنها را به کار بگیرند. این بازیگران نه تنها با زور به اجزای لاینفکی برای بقای «دولت وحدت ملی» و «ارتش ملی لیبی» تبدیل شدند بلکه حضور آنها در درون سیستم، جدا کردن آنها را نیز سخت کرد.
تاریخ انتشار : 1399/7/24
منبع : ترجمه اختصاصی دبیرخانه کنگره

ترجمه: سعید غلامزاده

در ابتدا تشکیل این گروه ها براساس معیار های مختلف سیاسی، اقتصادی، هویتی و همچنین مذهبی صورت گرفته است. ایجاد اتحاد آنها خصوصا سخت است.  بنابر این عملیات ارتش ملی لیبی در فزان در پایان سال 2018 و عملیات علیه پایتخت در آوریل 2019 سبب تشکیل چند اتحاد و  ائتلاف - موقت- گروه های مسلح حول این دو اردوگاه شد. از سوی دیگر حمایت قدرت های خارجی از برخی گروه ها نتیجه ای جز رکود سیاسی و وخیم کردن شرایط امنیتی لیبی نداشته است.

در میان گروه های مسلح متعددی که در لیبی حضور دارند، گرو های پیرو مدخلیه- یک جریان سلفی-  از دو جهت دارای ویژه گی هستند. در درجه اول مدخلی ها مظهر  شبکه ای از هویت های مختلفی هستند که یک گروه مسلح را تشکیل میدهد(ایدئولوژی، جغرافیا و ...) و همچنان پیچیدگی اتحاد ها در لیبی را نشان می دهند.در حالیکه برخی از آنها با دولت وحدت ملی بیعت کرده اند برخی دیگر به صفوف ارتش ملی لیبی پیوسته اند.  در درجه دوم تاثیر آنها در طرابلس و سیرنائیک (برقه)، توانایی نظامی آنها ( تعداد مبارزان مدخلی در حال حاضر بین 8000 و 25000 نفر تخمین زده می شود[1]) و حضورشان در موسسات کلیدی لیبی آنها را به بازیگرانی استراتژیک در نزاع های میان دولت ملی و ارتش ملی لیبی و بازیگری پر قدرت در آینده لیبی تبدیل کرده است.

مدخلیه در زمان قذافی

مدخلیه جریانی سلفی است که ظهور آنها در سالهای 1990 در عربستان سعودی  ظهور کردند و اسم آن از نام مؤسس این جریان یعنی ربیع بن هادی المدخلی[2] گرفته شده است. این جریان با بهره گیری از جنگ خلیج فارس[3] و  حمایت از تصمیم خاندان سلطنتی سعودی برای استفاده از سربازان آمریکایی در قلمرو خود[4]  گسترش یافت. اساسی ترین عنصر این تفکر که امکان نهادینه شدن آن در عربستان سعودی، و ترویج آن در جهان عرب را فراهم کرد اصل اطاعت از ولی امر است. وظیفه افراد نسبت به حاکم وفاداری است حتی اگر حاکم به شکل توجیه ناپذیری از خشونت استفاده کند مادامی که عمل کفر آمیزی انجام نداده باشد[5]. جریان مدخلی از دیگر « جریان های سلفی که خط قرمزشان خشونت بی اندازه علیه مسلمانان است» متمایز می شود.[6]  مدخلیه با انکار حرکتهای سلفی جهادی و اصول دموکراسی[7] - به این دلیل که این ایدئولوژی ها اطاعت از افراد و سازمانها[8] را  جایگزین اطاعت از خدا می کنند – به ابزاری برای مشروعیت بخشی به قدرت تدیل شده است.   

در سالهای 1990- 2000 جریان مدخلی برای جلوگیری از نفود و گسترش گروه اسلام گرای « الجماعه اللیبیه المقاتله» و اخوان المسلمین[9] مورد استفاده معمر قذافی قرار گرفت. ایدئولوژی این گروه از آن جهت که فعالیت سیاسی را رد می کند، قابل تحمل است. این جریان در شهرهای بزرگ لیبی، میسراته، زینتان، خمس،الأبیار و محله های شلوغ طرابلس گسترش یافته است. از زمان انقلاب های سال 2011، تعدادی از شخصیت های جریان مدخلی با صدور فتاوایی از مردم خواستند که در خانه بمانند و حتی یکی از  احزاب مهم همچنان وفادار به قذافی باقی ماند. با این وجود و علی رغم درخواست ربیع بن هادی المدخلی برای پرهیز از حضور  در درگیری ها، برخی از افراد به گروه های مسلح  شهرهای بزرگ پیوستند. از آن زمان تا کنون  این گروه ها همواره در حال تقویت حضورشان نا آرامی ها هستند، همچنین در شهرهای بزرگ پلیس اخلاق تشکیل داده و به نمادهای  گروه های صوفی حمله می کنند[10]

 

 

[1] Luca D’Urbino, « The Battle for Tripoli Could be Decided by the Madkhalis », The Economist, 14 novembre 2019.

[2] Rabi bin Hadi Al-Madkhali fut « lancien directeur du département des études de la Sunnah a luniversité de Médine » (Jihad Gillon, « Libye : comment les salafistes madkhalistes simplantent dans le pays, de Tripoli a Benghazi », Jeune Afrique, 25 juillet 2018).

[3] « Addressing the Rise of Libyas Madkhali-Salafis », Crisis Group Middle East and North Africa Report, n°200, 25 avril 2019, p. 3.

[4] Cette présence sera décriée par Ben Laden a la téte dAl-Qaida qui dénonce alors « Toccupation du territoire abritant les deux sites saints » - la Mecque et Médine (Dominic Tierney, «The Twenty Years War », The Atlantic, 23 aout 2016).

[5] Andrew McGregor, « Radical Loyalty and the Libyan Crisis: A Profile of Salafist Shaykh Rabi bin Hadi al- Madkhali », Aberfoyle International Security, 19 janvier 2017.

[6] Andrew McGregor, « Radical Loyalty and the Libyan Crisis: A Profile of Salafist Shaykh Rabi bin Hadi al- Madkhali », Aberfoyle International Security, 19 janvier 2017.

[7] Francesca Mannocchi, « Des salafistes sous influence saoudienne jouent sur les deux tableaux dans la guerre civile en Libye », Middle East Eye, 10 décembre 2018.

[8] « Addressing the Rise of Libyas Madkhali-Salafis », op. cit., p. 4.

[9] « Des salafistes sous influence saoudienne jouent sur les deux tableaux dans la guerre civile en Libye », op. cit.

[10] Frederic Wehrey, « Quiet no More? », Carnegie Middle East Center, 13 octobre 2016.

مرتبطات
داعش در نیجر-2: اوج گیری داعش در شمال تیلابری
مدخلیه در لیبی- 2 مدخلی ها در ارتش ملی لیبی
داعش در نیجر 1 تلاش های ناکام دولت برای مهار داعش
جنبش های جهادی فعال در کشورهای ساحل و جنوب صحرا
«ابومصعب عبدالودود» سازنده مواد منفجره، سرکرده «القاعده در مغرب عربی»
ارسال نظر