داعش در نیجر 5: مذاکره دولت با جوامع محلی
حملات دسامبر 2019 و ژانویه 2020 که در مجموع 160 سرباز در جریان آنها کشته شد به خوبی جدی بودن مسئله امنیت در مناطق مرزی نیجر با مالی را نشان داد. شمال نیجر که سابقا از سوی مسئولان دولتی صرفا به عنوان منطقه ای درگیر با جرائم کوچک مربوط به خرده گروه های عشائر شناخته می شد در حال حاضر میدان یک بحران امنیتی چند بعدی است که داعش با توانایی قابل توجهی در حال بهره برداری از آن است .
تاریخ انتشار : 1399/8/17
منبع : اختصاصی دبیرخانه کنگره

سعید غلامزاده

 همه گیری کرونا که دولت و ارتش نیجر را به تضعیف و زمین گیری بیشتر تهدید می کند پاسخ به این بحران را پیچیده تر کرده است[1]. کرونا همچنین برای نیروهای امنیتی فرانسه و نیجر که پیش از این نیز درگیر مشکلات بودند چالش جدیدی است.  حتی ممکن است که این بیماری سبب تقویت بیشتر عملیات های داعش شود.  احتمال بهره برداری داعش از تضعیف موقعیت نظامیان نیجر و فرانسه برای ترتیب دادن حملات جدید علیه پست های مرزی، دولت را بر فرو رفتن بیشتر در لاک دفاعی وادار کرده است.      

پاسخ سیاسی که دولت نیجر در مواجه با این بحران های اتخاذ می کند حداقل به اندازه تدابیر امنیتی مبارزه با تروریست ها اهمیت دارد. سازمان بین المللی بحران در گزارشی در سال 2018 حاطر نشان کرده بود که نیجر و همپمانانش « باید رویکردی مشتمل بر عملیات های نظامی را در پیش گیرد. این عملیات های نظامی باید در خدمت پروژه سیاسی باشند که در برگیرنده تلاش ها برای آرام کردن نزاع های بین قومیتی است»[2] برای توسعه چنین رویکردی نیامی باید سه سیاست را به خوبی بکار گیرد، مذاکرات سیاسی، ابزار های امنیتی و رشد اقتصادی.     

 الف) مذاکره سیاسی

  1. مذاکره دولت با جوامع محلی

عملیات نظامی به خودی خود تحقق اهداف نیجر در شمال تیلابری را به همراه نمی آورد خصوصا اگر سبب تندتر شدن نزاع های بین قومیتی شود. به منظور استقرار حضور دولت در منطقه شمال تیلابری گفتگوی دولت با جوامع محلی این منطقه ضروری است. در یک طرح عینی مسئولان باید برخی از موانعی که سبب ناکامی تلاش های قبلی برای گفتگو ها شده است را برطرف کنند.

یکی از عوامل این ناکامی ، فقدان هماهنگی مؤسسات مختلف دولتی است که وظیفه جلب وفاداری جوامع محلی ناراضی را بر عهده دارند. تلاش هایی که به منظور بازگردادن ثبات به شمال تیلابری صورت می گیرد از یک سو از تجارب و منابع  مؤسسه HACP استفاده می کند. این مؤسسه در زمینه تشویق نیروهای امنیتی و جوامع محلی برای همکاری نزدیکتر و نیز فراهم کردن شرایط برای پیوستن بیش از پیش مردم محلی به نیروهای امنیتی نقش پررنگی داشته است. محمد ابو ترکه رئیس این مؤسسه اعلام کرده است:

نباید آنها را صرفا یک عده تروریست دانست. این یک شورش است. آنها یک پروژه سیاسی دارند، اسلام سیاسی.آیا دولت برای جوامع بازگشته پیشنهاد سیاسی دارد؟  مذاکره سیاسی با گروه های محلی معنایش این است که باید دریافت یک جوان فولانی که به نیجر حمله می کند به خدش می گوید: « نیجر برای ما چه کار کرده است؟» گفتگو با جوامع محلی به درک این محرومیت و تفکر در راه های پایان دادن آن است[3].

 البته این مؤسسه در شمال تیلابری با مشکل مشروعیت مواجه است زیرا متهم به جانبداری است خصوصا به این دلیل که از نظر بسیاری از فولانی های این منطقه ، مؤسسه مذکور با شبه نظامیان کشور مالی در ارتباط است و رهبری آن نیز در دست طوارق است[4].

همچنین گفتنی است ناهماهنگی بین موسسات مختلف که در این حوزه فعالیت دارند سبب شده است تلاش های صورت گرفته برای مذاکرات نا تمام بماند. به عنوان مثال در سال 2018 محمد بازوم وزیر امور داخلی نیجر کمیته ای متشکل از 15 نفر از رهبران فولانی تاسیس کرد تا آنها را به تلاش برای ایجاد ساختاری برای رسیدگی به خواسته های فولانی ها تشویق کند[5]. لکن از این اقدام مدت زیادی نگذشته بود که یکی سازمان غیر دولتی با موافقت وزارت امور داخلی پیشنهاد افزودن افرادی از دیگر جوامع محلی به این کمیته را مطرح کرد[6]. در پی این تصمیم، هرچند کمیته مذکور بزرگتر و از یک کمیته منحصرا فولانی به یک کمیته چند قومیتی تبدیل و  با این کار به ابزاری بهتر برای مدیریت تنش های قومی تبدیل شد ولی از کارآیی آن  برای پی گیری شکایات فولانی ها کاسته شد.

به موازات تلاش ها برای مذاکره با جوامع محلی خاص، دولت باید تلاش بیشتری بری مذاکرات درون قومی و بین قومی بکار ببندد. در این زمینه توافق صلح آبالا در سال 2019 که در آن فولانی ها و دائوشاک ها موفق به سازش شدند در حالیکه اختلافات راه های حیاتی تجارت دو جامعه فوق را بسته بود برای دولت بسیار درس آموز است[7]. فارغ از اینکه منشأ این گفتگو ها چه بود آشتی جوامع محلی آبالا سبب کاهش خشونت ها شد[8]. ساکنان تأیید می کنند که در چند ماه پس از توافق سازش جز چند حمله علیه نمایندگان دولت هیچ درگیری بین قومی رخ نداده است. همچنین به نظر می رسد در این مدت برخی از قبایل دائوشاک توانسته اند اختلافات درونی را نیز حل کنند[9]. بنا براین مؤسسه  HACP و دیگر نهاد های مردم نهاد باید تلاش کنند تجربیات به دست امده در ماجرای آبالا را نسبت به دیگر جوامع محلی بکار ببندند.

 

[1] Le 2 avril, quatre soldats français sous l’égide de l’opération Barkhane ont été testés positifs au coronavirus. Voir « Ce que l’on sait des 4 militaires français de l’opération Barkhane touchés par le Covid-19 », L’Express, 2 avril 2020.

[2] Voir le rapport de Crisis Group, Frontière Niger-Mali, op. cit.

[3] Entretien de Crisis Group, Niamey, février 2020.

[4] Entretiens de Crisis Group, Niamey, juin et octobre 2019. Pour leur part, les responsables de la HACP disent s’être opposés à la décision de faire entrer les milices touareg et daosahak dans le Nord de Tillabéri, mais avoir dû accepter cette présence après que la France et les autorités de Niamey ont décidé de la soutenir. Entretiens de Crisis Group, responsables de la HACP, Niamey, octobre 2019, février 2020.

[5] Entretien de Crisis Group, membre du comité, Niamey, octobre 2019.

[6] Ibid.

[7] Le Programme pour la cohésion communautaire au Niger et la HACP ont été les témoins de cet accord, bien que les négociations aient été menées par les communautés elles-mêmes.

[8] Entretien de Crisis Group, médiateur régional, Niamey, février 2020. Entre-temps, au Mali, des négociations directes entre les insurgés du MSA et les lieutenants Peul de l’Etat islamique ont permis de rouvrir les voies d’approvisionnement du Niger via Banibangou et Abala. Entretien de Crisis Group, médiateur régional, Niamey, octobre 2019.

[9]  Ibid

 

مرتبطات
داعش در نیجر8؛ سیاست های اقتصادی لازم برای مقابله با داعش
ابو عبدالرحمن البیلاوی
ابو وهیب خوش تیپ و رامبو داعش کیست؟
عمر الشیشانی
ابو مسلم ترکمانی(نائب خلیفه در عراق)
ارسال نظر