طالبان افغانستان چه مشکلاتي را در به رسميت شناخته شدن حکومت خود درپيش دارند؟
اکنون این سؤال مطرح است که چه کسی دولت جدید افغانستان را به رسمیت خواهد شناخت و چه کسی نه؟ سوال ديگري نيز در ذهن بسیاری از مردم مطرح می شود که معیار و سازوکار پذيرش یا عدم پذیرش دولت جدید چیست؟
تاریخ انتشار : 1400/6/28

طالبان افغانستان در 15 اوت 2021 کنترل کابل را در دست گرفتند و اکنون دولت موقت و کابینه خود را اعلام کرده اند و اکثر وزارتخانه ها به رهبران قدیمی و مهم طالبان واگذار شده است.

از ميان 33 وزير کابینه جدید افغانستان، بيشتر آنان از ولایت های قندهار و پکتیا هستند.

اما اکنون این سؤال مطرح است که چه کسی دولت جدید افغانستان را به رسمیت خواهد شناخت و چه کسی نه؟

سوال ديگري نيز در ذهن بسیاری از مردم مطرح می شود که معیار و سازوکار پذيرش یا عدم پذیرش دولت جدید چیست؟

از سوی دیگر، نشست آژانس های اطلاعاتی هشت کشور منطقه از جمله کشورهای همسایه برای بحث در مورد وضعیت افغانستان در اسلام آباد پاکستان پس از دو روز به پایان رسید، در حالی که یک هیئت عالی رتبه از قطر نیز به کابل سفر کرده است.

این اولین سفر هیأت خارجی به کابل پس از اعلام حکومت طالبان بوده و در آن هيأت، وزیر خارجه قطر نيز حضور داشت. ناگفته نماند که قطر هنوز به طور رسمی دولت طالبان را به رسمیت نشناخته است.

با این حال، دومینیک راب، وزیر خارجه بریتانیا که اخیراً به پاکستان سفر کرده است ، در اسلام آباد به خبرنگاران گفت که "ما نمی خواهیم طالبان را به عنوان یک دولت به رسمیت بشناسیم اما می دانیم که ارتباط با آنها چه فایده ای دارد."

اتحادیه اروپا نیز اعلام کرده است که در حال حاضر دولت طالبان را به رسمیت نمی شناسد. به نظر می رسد ایالات متحده نیز با یک تصمیم گيري سریع در اين باره موافق نباشد.

پاکستان هم گفته که این بار تصمیم گيري در مورد به رسميت شناختن دولت طالبان را نه با عجله، بلکه پس از رایزنی های منطقه ای انجام خواهد داد.

متأسفانه ساز وکار بین المللی براي به رسمیت شناختن دولت ها به دلیل نیازهاي دیپلماتيک، ابهامات فراواني دارد. دلایل زیادی می تواند برای تأخیر یا عدم پذيرش به رسمیت شناختن دولت ها وجود داشته باشد. 

در طول جنگ جهانی دوم، فرانسه، انگلیس و ایالات متحده، لهستان و چکسلواکی را به عنوان دولتها یا دولتهای مستقل به رسمیت شناختند در حالي‌که هنوز حکومت مستقلي براي آن دو وجود نداشت. در اقدامي مشابه، آلمان لیتوانی را برای اهداف نظامی به رسمیت شناخت.

انديپیندنت اردو در اين مورد با کارشناسان حقوقی و سیاسی تماس گرفت تا بفهمد چه عواملی در به رسمیت شناختن يک دولت توسط هر کشوری مورد توجه قرار می گیرد و آیا قانون و مبنايي در جهان وجود دارد که بر اساس آن بتوان ملاکی برای به رسميت تشخیص دولت ارائه داد؟

معیار به رسميت شناختن دولت چیست؟ 

طارق افغان ، وکیل دادگاه عالی پیشاور و ناظر بر امور حقوقی افغانستان، گفت که برای به رسمیت شناختن دولت توسط هر کشوري، ابتدا باید يک چارچوب حکومتي مشخصي داشته باشد و محدوده های جغرافيايي خود را تعیین کند.

 

او گفت که دو نوع دولت ها وجود دارد ، یکی "دي فيکتيو (defectiv)يا عملي" و دیگری " (dejure) يا قانوني»

 دولت از نوع نخست دولتی است که در واقع یک قدرت است اما بر اساس قانون و آيين آن کشور، روي کار نيامده باشد، در حالی که دولت قانوني دولتی است که بر اساس قانون روي کار آمده و قدرت را در دست گرفته باشد.

نمونه ای از هر دو را می توان در افغانستان ذکر کرد. طارق افغان گفت: "طالبان یک دولت عملي در افغانستان دارد زیرا ظاهراً یک قدرت است و اکنون این کشور تحت کنترل آنها است اما آنها به صورت قانونی نیامده اند در حالی که از طرف دیگر دولت اشرف غنی قرار داشته که بظاهر با روال قانوني به قدرت رسیده بود.

طارق افغان افزود که سایر کشورها افغانستان را به عنوان یک دولت عملي(داراي قدرت) به رسمیت می شناسند ، بدین معنا که برخی از کشورها دولت اشرف غنی یا اکنون امرالله صالح مدعی جدید را به رسمیت خواهند شناخت در حالی که برخی کشورها دولت طالبان را به رسمیت خواهند شناخت.

برای به رسميت شناختن يک دولت چه عواملی در نظر گرفته می شود؟

در پاسخ به این سؤال ، مینهاس مجید خان مروت، استاد روابط بین الملل در دانشگاه پیشاور، گفت که قبل از به رسمیت شناختن هر دولتی ، مشاهده می شود که نیروی حاکم، جمعیت مشخص و سرزمین را کنترل می کند و داراي سلطه سياسي روي ان منطقه باشد. 

به گفته وی ، این امر نيز در نظر گرفته مي شود که اين قدرت به ارزش های بین المللی احترام بگذارد، یعنی تنها زمانی به رسمیت شناخته می شود که نقض حقوق بشر نکند و با بقیه حکومت ها روابط خوبي داشته باشد.

مينهاس مجید گفت: "وقتی دولتی به رسمیت شناخته می شود ، موظف به رعایت قوانین بین المللی در آن سرزمين است و بايستي از تمامي حقوق مردم آنجا مراقبت کند. دولت طالبان با چالش های مشابهی روبرو خواهد شد و تنها در این صورت توسط کشوری دیگر به رسمیت شناخته خواهد شد.

با نگاهی به گذشته ، در سال 1921 ، هنگامی که اتحاد جماهیر شوروی سلطنت رومانوف را برکنار کرد و قدرت را در دست گرفت ، بریتانیا اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان یک دولت عملي(داراي قدرت) به رسمیت شناخت ، زیرا تحت قوانین دولتی به قدرت نرسید. اما از آنجا که  طرف مقابل اتحاد جماهیر شوروی بود، انگلیس آن را به رسمیت شناخت.

همچنين دولت رئیس جمهور مکزیک در سال 1913 توسط ایالات متحده به عنوان یک دولت عملي به رسمیت شناخته نشد و در آن زمان ایالات متحده سیاست رسمی ارائه داد که هیچ دولتی را که با اعمال خشونت برسرکار آمده باشد، به رسمیت نمی شناسد. با این حال ، طارق گفت که رئیس جمهور ایالات متحده از نظر قانوني این قدرت را دارد که  یک دولت را به رسميت بشناسد و نماينده خود را به آنجا بفرستد، اما بعداً تأیید آن دولت توسط کنگره لازم است.

آیا دولت طالبان در گذشته به رسمیت شناخته شده بود؟

پس از به دست گرفتن قدرت  درسال 1996م، پاکستان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی سه کشوری بودند که طالبان را را به رسمیت شناختند.

به گفته وکیل دادگاه عالی پیشاور علی گوهر درانی ، نکته مهمی که باید بدانید این است که "بین به رسمیت شناختن حاکميت يک کشور و دولت تفاوت وجود دارد." در پاسخ به اين پرسش که آيا سازمان ملل مي تواند کشوري را به رسميت بشناسد، علی گوهر گفت که سازمان ملل چون خود يک کشور نيست، نمي تواند يک کشور ديگري را به رسمیت بشناسد ، اما هر کشوری می تواند برای عضویت در سازمان ملل درخواست دهد.

وی گفت: "سازمان ملل برای پذيرفتن عضویت یک کشور سازوکاري مشخص دارد." هر زمان که یک کشوري درخواست عضویت می کند ، توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد به رای گذاشته می شود ، و هنگامی که حداقل 9 عضو به عضویت آن کشور رای مثبت بدهند، توسط سازمان ملل متحد عضويت آن پذيرفته می شود.

اما به رسمیت شناختن دولت و به رسمیت شناختن يک کشور دو موضوع متفاوت است. وی گفت: "نمونه اش از جمهوری چین (تایوان فعلی) وجود دارد که مدتها توسط بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته نشد اما عضو سازمان ملل متحد بود."

همچنين ما نمونه ای از دولت "امارت اسلامی" طالبان داریم که از 1996 تا 2001 بر افغانستان حکومت کرد اما تنها توسط پاکستان ، عربستان سعودی و امارات متحده عربی به رسمیت شناخته شد و دولت برهان الدین ربانی (که توسط طالبان ساقط شده) بود. توسط بقیه جهان به عنوان یک دولت به رسمیت شناخته مي شده است.

وی گفت: به رسمیت شناختن دولت، اختیار هر کشوری است و هیچ معیاری برای به رسمیت شناختن وجود ندارد. دولت طالبان در دهه 1990 بقیه دنیا به جز این سه کشور به رسمیت شناخته نشد و بقیه جهان از طریق این سه کشور با آنان ارتباط مي گرفتند.

آیا کشوری می تواند بدون به رسمیت شناخته شدن يک دولت روابط دیپلماتیک داشته باشد؟

در پاسخ به این سؤال ، علی گوهر گفت که به رسمیت شناختن دولتی در برقراري روابط دیپلماتیک شرط نیست، به عنوان نمونه ترکمنستان در دهه 1990 دولت طالبان را به رسمیت نشناخت اما توافقنامه تجارت نفت با طالبان را امضا کرده بود.

 چین همچنین دولت طالبان را به رسمیت نشناخته بود، با اين وجود سفیر وقت چین در پاکستان، با ملا محمد عمر رهبر طالبان ملاقات می کرد. ظاهراً چین دولت طالبان را به عنوان یک دولت عملي(داراي قدرت) به رسمیت مي شناخته است.

مایکل کوگلمن ، معاون برنامه آسیای «مرکز ویلسون» و متخصص در امور بین الملل، به روزنامه ایندیپندنت اردو گفت که "هیچ کشوری برای به رسمیت شناختن دولت در کشوری دیگر سازوکار مشخصي ندارد."

مایکل گفت: "من فکر می کنم هر کشوری که دولتی را به رسمیت می شناسد اين را مي بيند که حزب حاکم به طور قانونی به این کشور روي کار آمده است و به همین دلیل ارتش ميانمار که در روزهای اخیر قدرت را به دست گرفته، به رسميت شناخته نشده است."

 کارشناسان معتقدند که جهان به زودی باید در مورد دولت جدید در کابل تصمیم گیری کند ، اما بهتر است که این کار با در نظر گرفتن حقوق مردم افغانستان انجام شود تا منافع ملی دولت ها.

مرتبطات
ارسال نظر